پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

محسن تولایی در همشهری نوشت :

۵‌ ماه پس از اعتراضات دی‌ماه۹۶ کشور، هیأت دولت برای تجمعات مردم در مراکز استان‌ها و شهرها جا تعیین کرده است. اصل۲۷ قانون اساسی تجمعات و راهپیمایی‌های مردم را با ۲شرط مخل مبانی اسلام نبودن و همراه نداشتن سلاح مجاز می‌داند. با این حال قوانین عادی مجلس یا دستورالعمل‌ها، آیین‌نامه‌ها و مصوبات دولتی حمایتی از این حق مردم نمی‌کردند. ۵هزار بازداشتی دی‌ماه سال گذشته نتیجه این خلأ قانونی در تأمین امنیت راهپیمایی‌ها بود. نخستین‌بار عیسی فرهادی فرماندار تهران ۲۲آذرماه سال گذشته در جلسه مشترک مسئولان استانی با شورای شهر تهران پیشنهاد داد: «محل یا پارکی برای اعتراضات و تجمعات تهران درنظر گرفته شود، که هرکس قصد اعتراض دارد به آن پارک برود و مدیر مربوطه را نیز به آن محل دعوت کنیم، این اتفاق برای تخلیه اعتراضات مردمی ضرورت دارد و در بسیاری از کشورهای دنیا انجام شده است.» ۱۲نقطه در تهران، یک نقطه در شهرهای با جمعیت کمتر از یک میلیون و ۲نقطه برای شهرهای با جمعیت بیشتر از یک میلیون باید اختصاص داده شود. شوراهای تأمین نیز مأمور به انجام چنین کاری هستند. به‌عنوان نکته قابل توجه درحالی‌که «میادین» تهران به‌عنوان گزینه پیشنهادی وزارت کشور برای برگزاری تجمعات اعلام شده بود، اما درنهایت در چکش‌کاری کمیسیون سیاسی و دفاعی دولت از فهرست مکان‌های برگزاری تجمعات خط خورد و تنها اسامی بوستان‌ها و اماکن ورزشی دیده می‌شود.

نکاتی درباره مصوبه دولت

هاید پارک لندن در انگلستان نمونه معروفی از محل‌های برگزاری تجمعات مردم است که هرگاه گروهی از مردم به چیزی اعتراض داشته باشند در آنجا گرد هم می‌آیند. در عین حال اعتراضات و تجمعات مردم انگلستان به هاید پارک محدود نمی‌شود و به‌طور کلی حق تجمع و برگزاری تظاهرات از سوی مردم به رسمیت شناخته می‌شود. راهپیمایان به‌دنبال دیده شدن جمعیت و خواسته‌هایشان در تجمعات هستند و کارشناسان انتقاد کرده بودند که تعیین محل راهپیمایی‌ها نباید با هدف محصور شدن و تضعیف انعکاس مطالبات عمومی مردم باشد. اکبر سرمست، مدیرکل سیاسی وزارت کشور درباره کم‌وکیف این مصوبه به همشهری می‌گوید: «مصوبه دولت به ریاست آقای جهانگیری معاون اول رئیس‌جمهور هنوز به وزارت کشور ابلاغ نشده است و پس از ابلاغ اطلاع‌رسانی خواهد شد.» سؤال اساسی اینجاست آیا برگزاری راهپیمایی‌های عمومی همانند احزاب نیاز به دریافت مجوز دارد و درصورت مثبت بودن پاسخ چه کسانی به نمایندگی از مردم یا گروه‌ها و طبقات مختلف باید این مجوز را دریافت کنند؟ قانون اساسی برگزاری راهپیمایی‌ها و تجمعات را بدون شرط مجوز اعلام کرده است. سرمست نیز با اشاره به مصوبه اخیر دولت می‌گوید: «در تهیه این مصوبه تلاش شد که مکان‌هایی برای اعتراض مردم فراهم شود تا هم این اعتراضات شنیده شده و هم امنیت آنها تأمین شود و هم مزاحم کسب و کار مردم نباشد.» مصوبه دولتی‌ها به ظاهر فراتر از قانون فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی به‌دنبال اعاده حق راهپیمایی‌های عموم مردم در چارچوب احیای اصل۲۷ قانون اساسی است. پیش از این قوانین عادی تنها از برگزاری تجمعات احزاب آن هم با دریافت مجوز از کمیسیون ماده۱۰ احزاب حمایت می‌کرد. براساس قوانین موجود نیروی انتظامی تنها مسئول برگزاری امنیت راهپیمایی‌هاست.

۱- ورزشگاه تختی

شرقی‌ترین نقطه مدنظر دولت برای برگزاری تجمعات ورزشگاه تختی است. این ورزشگاه در میان پادگان‌های متعدد نظامی و منطقه مسکونی نظامیان با عنوان قصر فیروزه قرار گرفته است. ساکنان محله افسریه در ضلع جنوبی این ورزشگاه دسترسی مناسبت‌تری به این قسمت از شهر دارند.

۲- ضلع شمالی مجلس

محوطه جلوی مجلس شورای اسلامی تنها معبر و گذرگاه خیابانی شهر است که از سوی دولت برای تجمعات مردم اختصاص داده شده است. بقیه اماکن پارک و ورزشگاه هستند. میدان بهارستان و مجلس مهم‌ترین محل اعتراضات اصناف و گروه‌های مختلف مردم در دوره‌های فعالیت مجلس بوده است. شعارها و پارچه‌نوشته‌های آنان در این نقطه شلوغ از شهر به سرعت اطلاع‌رسانی می‌شود و در معرض توجه رسانه‌ها قرار می‌گیرد و درنهایت نیز نمایندگان با حضور در جمع معترضان گلایه‌های آنان را می‌شنوند. در مصوبه دولت نیز «ضلع شمالی مجلس» یا همان خیابان مجاهدین اسلام همچنان به عنوان محل تجمعات معتبر شناخته می‌شود و حضور راهپیمایان در این بخش از شهر مورد حمایت قانون است.

۳- شیرودی

چند نقطه‌ای از مکان برگزاری تجمعات در مرکز شهر قرار دارد و شاید جز نقاط مثبت مصوبات دولت محسوب می‌شود. ورزشگاه شیرودی در خیابان مفتح و نرسیده به میدان هفت‌تیر یکی از این مکان‌هاست. مجتمع‌های مسکونی تاکسیرانی در این بخش از شهر شاید ورزشگاه شیرودی را مناسب حال تجمع و اعتراضات این صنف از مشاغل کند و به‌تدریج صدای آنان از این نقطه از شهر به گوش مسئولان مرتبط برسد.

۴- پارک پردیسان

اعتراضات محیط‌زیستی با توجه به بحران‌های متعدد زیست‌محیطی در کشور جزو پرمخاطب‌ترین درخواست‌های تجمع هستند. پارک پردیسان وابسته به سازمان حفاظت محیط‌زیست واقع در منطقه۲ شهرداری تهران با برخورداری از موزه تنوع زیستی نمودی از تلاش‌های فعالان محیط‌زیستی محسوب می‌شود. کمپین‌های مختلف در حمایت از محیط‌بانان و حفظ ذخایر محیط‌زیستی کشور شاید صدای بلندتری از بستر این پارک به مسئولان برساند.

۵- بوستان طالقانی

پارک طالقانی در محدوده شرق بزرگراه مدرس و جنوب بزرگراه شهید حقانی مکان دیگر برگزاری تجمعات است. این بخش از اراضی عباس‌آباد شاید به‌خاطر وسعت فضا، کم‌جمعیت بودن منطقه و خلوت بودن نسبی بزرگراه‌های اطراف انتخاب شده است. با شناخت اهالی فرهنگ و هنر نسبت به منطقه و گعده‌های آنان در مسیر پارک آب و آتش تا پل طبیعت و اتصال آن به پارک طالقانی بعید نیست این بوستان به محلی برای اعتراضات قشر فرهنگی جامعه تبدیل شود.

۶- پارک شهر

پارک شهر در شلوغ‌ترین محدوده مرکزی شهر و واقع در بازار تهران محل رجوع گروه‌های مختلف مردم به سازمان‌های دولتی و غیردولتی متعدد واقع در این منطقه است. بعد از مجلس، به‌احتمال زیاد پارک شهر با بیشترین استقبال از سوی معترضان به‌ویژه از طبقات پایین‌تر جامعه در این قدیمی‌ترین منطقه تهران مواجه شود. رکود، به هم ریختگی بازار ناشی از تحولات ارزی و نوسانات اقتصادی، گرانی و تورم نبض اقتصاد شهر را تندتر می‌کند و تجمعات اقتصادی در این بخش از شهر بی‌مناسبت نخواهد بود. سازمان ثبت اسناد و املاک ایران، سازمان بهزیستی کشور، دیوان عالی کشور و سازمان پزشکی قانونی ازجمله ارگان‌های در محدوده این پارک هستند.

۷- ورزشگاه کارگران معتمدی

بخش عمده‌ای از شهرک‌های صنعتی و کارخانه‌های تهران در غرب قرار دارند و شاید ورزشگاه کارگران شهید معتمدی در بزرگراه فتح با هدف پوشش اعتراضات کارگری در این نقطه از غرب تهران درنظر گرفته شده است.

۸- پارک هنرمندان

پارک هنرمندان در مرکز شهر و در محدوده میدان هفت‌تیر محل پیشنهادی دیگر تجمعات است. این بوستان تاریخی به‌علت حضور خانه هنرمندان، بهره‌مندی از سالن تئاتر و برگزاری بازارهای فصلی و فروش صنایع‌دستی و هنری در میان اهل هنر شناخته شده است و پاتوق گاه و بیگاه آنان محسوب می‌شود و درنهایت می‌تواند به محلی برای برگزاری تجمعات این بخش از جامعه نیز تبدیل شود.

۹- ورزشگاه آزادی

۵مورد از ۱۲محل پیشنهادی برگزاری تجمعات ورزشگاه‌ها هستند. ورزشگاه ۱۰۰هزار نفری آزادی در حالی از سوی دولت به‌عنوان مکان برگزاری تجمعات در غرب تهران مطرح شده که بحث منع حضور زنان در ورزشگاه‌ها تاکنون منجر به بازداشت‌های متعددی در این ورزشگاه شده است. شاید در آینده نیز اقشار زن جامعه اجتماعات اعتراضی خودشان را در اعتراض به منع حضور در ورزشگاه‌ها در همین جا برگزار کنند و صدایشان را به گوش نهادهای تصمیم‌گیرنده برسانند. اعتراضات ورزشی نسبت به باشگاه‌های بزرگ فوتبال یا تصمیمات فدراسیونی نیز در این بزرگ‌ترین مجموعه ورزشی کشور بدون وجه نخواهد بود.

۱۰- بوستان گفت وگو

بوستان گفت‌وگو جزو نخستین پیشنهادهایی بود که از سال گذشته همزمان با طرح موضوع تخصیص محل برگزاری اجتماعات و از سوی دیگر ضرورت شکل‌گیری گفت‌وگوهای ملی در کشور مطرح شد. وجه تسمیه این پارک در هم‌اندیشی تفکرات مختلف است و جشنواره‌ها و همایش‌های مختلفی با استفاده از فضاهای فرهنگی مسقف در این بوستان با حضور اهالی رسانه برگزار می‌شود. درنهایت بعید نیست اهالی رسانه و فرهنگ این‌بار خواسته‌ها و اعتراضات خود را با انگیزه بیشتری فریاد بزنند.

۱۱- بوستان ولایت

بوستان ولایت واقع در منطقه۱۹ شهرداری جنوبی‌ترین نقطه پیشنهادی برای برگزاری تجمعات در شهر تهران است. این مجموعه ۳۰۰هکتاری بی‌گمان از نظر وسعت و فضا کمبودی برای تعداد افراد حاضر در تجمعات ندارد. با این حال شاید دوری آن از محدوده اداری شهر علت استقبال کمتر در مقایسه با سایر مکان‌های پیشنهادی باشد.

۱۲- ورزشگاه دستجردی

یک نقطه از منطقه ۵ شهرداری تهران برای برگزاری تجمعات اختصاص داده شده است. طی سال‌های گذشته با ساخت‌وسازهای بی‌محابا در این نقطه شهری کانون جمعیتی گسترده‌ای در این منطقه از تهران شکل گرفت و قشرهای مختلف کارمندی و پیمانکاری در این منطقه مسکونی شروع به زندگی کردند. ورزشگاه دستجردی به نسبت سایر مناطق معرفی‌شده مزیت‌های آنچنانی برای تجمعات ندارد و دسترسی کمتری به مناطق مرکزی شهر دارد.