سینماسینما، فریبا جمور؛
در دهههای اخیر، کمدی پستمدرن بهعنوان گونهای متفکر و خودآگاه از طنز، جایگاه ویژهای در تلویزیون و سینمای معاصر یافته است. این شکل از کمدی، نه صرفاً برای خنداندن، بلکه برای تأمل، نقد و حتی برانگیختن تردید نسبت به مفاهیم تثبیتشدهای چون واقعیت، هویت، و ساختارهای قدرت به کار میرود. The Studio، سریال جدید سث روگن، نمونهای قابلتأمل در همین راستاست؛ اثری که با بازنمایی اغراقآمیز اما دقیق از فرآیند خلق در یک استودیوی فیلمسازی، تصویری چندلایه از پیچیدگیهای صنعت سرگرمی در جهان امروز ارائه میدهد.
سریال، از دل فضای داخلی یک استودیو که درگیر تولید یک فیلم انیمیشن بزرگ است، به نقد چرخههای تصمیمگیری، سلطه سرمایه، سیاستهای هویتی سطحی، و بیثباتیهای روانی در میان خالقان اثر میپردازد. ساختار روایی آن اغلب اپیزودیک، غیرخطی، و در مواردی آشکارا فراداستانی است. کاراکترها گاه از چارچوب داستان بیرون میزنند، قوانین واقعیت را میشکنند یا به طرز کنایهآمیزی از خودِ روایت آگاهند؛ ویژگیهایی که از مهمترین شاخصههای طنز پستمدرن به شمار میآیند.
وجه تمایز «استودیو» با کمدیهای مرسوم، در میزان خودآگاهی و همچنین جهتگیری انتقادی آن نهفته است. در این سریال، طنز در خدمت فروپاشی معناهای تثبیتشده است: خلاقیت، دیگر امری خودجوش و فردی نیست، بلکه تابع فرایندهای بوروکراتیک، فیلترهای بازاری و مناسبات قدرتی است که درون و بیرون سازمان تولید معنا شکل میگیرند. در واقع، این طنز «از درون» صنعت حرف میزند؛ خود را سوژهٔ خنده قرار میدهد و از این طریق، تماشاگر را به تأمل و مشارکت ذهنی دعوت میکند.
این در حالیست که اغلب کمدیهای جریان اصلی در سینمای ایران، بهویژه در سالهای اخیر، بر ساختارهای نخنما و کاراکترهای تیپیکال متکیاند. محوریت طنز در این آثار نه نقد اجتماعی یا ژرفاندیشی فرهنگی، بلکه ایجاد خندهٔ فوری از طریق شوخیهای سطحی، بداههپردازیهای اغراقآمیز، و موقعیتهای کمیک کلیشهای است. شخصیتهایی چون «مرد سادهدل»، «زن سلطهگر»، «کارمند فرصتطلب» یا «داماد بیعرضه»، نه از سر ضرورت دراماتیک، بلکه برای تکرار فرمولی موفق در گیشه طراحی میشوند.
از منظر زیباییشناسی نیز تفاوتها بارز است: در استودیو، طنز از دل تضاد میان فرم و محتوا شکل میگیرد؛ جاییکه ظاهر کاراکترها، لحن روایت، و فضای انیمیشنی، با نوع نگاه انتقادی و گاه حتی مالیخولیاییشان در تضاد قرار میگیرد. اما در کمدیهای سخیف ایرانی، فرم تابع کلیشه است و محتوا در خدمت مصرف بیزحمت.
استودیو نه تنها بازتابی از بحرانهای درون صنعت سرگرمی آمریکاست، بلکه الگوییست برای درک اینکه طنز چگونه میتواند در عین خندهدار بودن، مسئلهمند نیز باشد. طنز پستمدرن در این اثر، بهجای طفرهرفتن از بحران، آن را به سوژهٔ اصلی خود بدل میسازد و این دقیقاً همان چیزیست که در کمدیهای معاصر ایران، کمتر دیده میشود.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- شروودِ تالار وحدت؛ جایی که ماهان حیدری قهرمانان آینده را پیدا میکند
- از ساعدی تا همینگوی؛ ناصر تقوایی و رویای ترجمهی ادبیات به تصویر
- «آدمفروش» و یادآوری سینمایی که از دست رفته/ قصهگویی در برابر شتاب
- شگفتی امی ۲۰۲۵؛ اسکورسیزی و ران هاوارد نامزد جایزه بازیگری شدند!
- بازتاب قدرت و خشونت در سریال «سرزمین اوباش» (MobLand)
- فیلم کوتاه «نیمهباز، نیمهبسته» به بخش افقهای جشنواره ونیز راه یافت
- ترجمه اختصاصی سینماسینما/ کاپولا در نشست خبری کن: این وظیفه هنرمند است که دنیای معاصر را نشان دهد
- یادداشت بلومبرگ بر سریال «شکوفههای شانگهای»/ اولین سریال تلویزیونی وونگ کار وای، نوستالژی دهه نود
- میراث پدر/ نگاهی به فیلم «شطرنج باد»
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





