سینماسینما، محمد حقیقت
خاطره جالبی از ایرج عظیمی، فیلمساز ایرانی تبار فرانسوی که در ماه اکتبر ۸۴ ساله شد را روایت خواهم کرد. (توضیح: این اطلاعات را مدتی قبل درباره ایرج عظیمی فیلمساز گزیده کار فرانسوی ایرانیتبار، برای یک نشریه فرانسوی آماده کرده بودم، اما هرگز آن راچاپ نکردم.) ایرج عظیمی متولد اول اکتبر ۱۹۴۱ در شیراز است. در نوجوانی ابتدا برای مدت خیلی کوتاه به انگلیس رفت و بعد به پاریس آمد و مقیم فرانسه شده، به تحصیل زبان فرانسه پرداخت. در بیست و پنج سالگی از ۱۹۶۶ در مدرسه عالی سینمایی ایدک (که امروزه بنام فمیس مشهور است) به تحصیل سینما پرداخت که تا ۱۹۶۸ ادامه یافت. در آنجا با سینماگر بزرگ، روبر برسون، آشنا شد. سناریویی را که برای یک فیلم بلند نوشته بود به روبر برسون نشان داد که وی بسیار از آن خوشش آمد و با نوشتن یادداشتی بر این سناریو، از فیلمساز جوان (ایرج عظیمی) حمایت کرد. عظیمی اولین فیلم کوتاهش را بعد از تحصیل در سال ۱۹۶۸ به نام «روشناییها» ساخت. بعد از آن، در سال ۱۹۷۵ نخستین فیلم بلندش «روزهای خاکستری» را ساخت که تحسین منتقدان را به دنبال داشت. ماجرای این اثر به این شرح است: «مردی خانهاش را به پسرش روبر، میسپارد و به یک پانسیون نقل مکان میکند. او بیهوده امیدوار است که پسرش به دیدار او بیاید. مدتها بعد پسرش به همراه همسرش هلن، از راه میرسند و او را به خانهای سنگی در دل طبیعت میبرند، ناگهان پیرمرد خود را برای برای گوش دادن، چشیدن، دیدن، و تحسین کردن آماده میکند. در واقع او برای مرگ آماده میشود.»
دیگر فیلمهای ایرج عظیمی «اتوپیا» ۱۹۷۸ که هنرپیشههای معروف فرانسوی در آن بازی داشتند از جمله لوران تزریف، دومینیک ساندرا و غیره است. این فیلم از سوی منتقدان هم با نقدهای خوب مواجه شد و اثری شاعرانه- دراماتیک لقب گرفت. موضوع آن راجع به مردی است که همسرش را ترک میکند تا به دنیای اتوپیک خود برود که در واقع سرزمین مبدا او بوده است . در آنجا با معلم قبلی خود روبرو میشود و خاطرات آن دوران زنده میشود. این فیلم در ۲۸ فوریه ۱۹۷۹ در فرانسه بهنمایش عمومی در آمده بود. ایرج عظیمی در سال ۱۹۸۳ فیلم «جزیرهها» را ساخت که ماکسیمیلیان شل و ماری ترنتینیان (دختر هنرپیشه مشهور فرانسوی) در آن بازی داشتند، در این اثر گروهی زن و مرد در جزیرهای مستقر میشوند و تلاش دارند زندگی هماهنگی با هم داشته باشند، اما مدتی بعد یکی از مردان که با دیگران به توافق نمیرسد، به جای دوردستی در جزیره دیگری میرود.
در چهارمین فیلم بلند «قایق مدوسا» کارگردان برای فراهم کردن بودجهاش سختیهای بسیار کشید تا بتواند سرانجام آن را در سال ۱۹۹۸ بسازد، او سوژهای تاریخی انتخاب کرده بود که موضوع تاریخی بود و از این ماجرا یک نقاشی بسیار مشهور نیز در فرانسه وجود دارد بهنام فرانسوی «le Radeau de la Méduse» .
کار ساخت این فیلم سال ۱۹۸۷ آغاز شده بود که تا ۱۹۹۸ به طول انجامید! داستان آن مربوط به جنگ واترلو ناپلون بناپارد میشد که در قرن هیجدهم رخ داده است و غرق شدن کشتی که تنها از آن تخته پارهای باقی مانده تا نجات یافتگان خود را با آن به ساحل برسانند، (تصویر از این تابلو در موزه لوور وجود دارد که مورد الهام سناریو هم قرار گرفته بود.)
ایرج عظیمی که مدتی پیش از ساخت فیلمهایش، با یک خانم فرانسوی ازدواج کرده بود، ملیت فرانسه گرفت و حاصل این ازدواج دختری بنام الیس است. ایرج عظیمی قبلا برای ساخت فیلمهای خود تصمیم به راهاندازی یک کمپانی فیلمسازی به نام (اوتوپیا پرودوکسیون) در منطقه پاریس یک گرفته بود که تنها برای فیلمهای خودش از آن استفاده میکرد.
یک خاطره از او: «چون از موضوع کمپانی اتوپیا با خبر بودم، روزی بدیدن او به محل کارش رفتم تا از نزدیک با او آشنا شوم ، البته شنیده بودم که وی هیچ علاقهای ندارد که با ایرانیها تماس داشته باشد و از آنها گویا دوری میکند، وقتی به دفتر او رفتم به فرانسه با او صحبت کردم، بلافاصله گفت: شما ایرانی هستید؟ گفتم: بله، او اضافه کرد: خب فارسی صحبت کنید. کمی با او صحبت کردم و گفتم که دانشجوی سینما هستم. گفت: بعد از تحصیل به ایران بروید و مثلا از داستانهای شاهنامه و غیره اقتباس کنید و فیلم بسازید. در دلم گفتم، بعد از این همه سال که اینجا بوده و ملیت فرانسه را هم دارد و موضوع همه فیلمهایش هم فرانسوی است، فرهنگ ایران برایش محترم و مهم است و دیگر اینکه اسم خود را نیز فرانسوی نکرده است و همچنان ایرج عظیمی مانده است.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- ستایش سینمای ایران و کشف سینمای کریم لکزاده در جشنوارهای فرانسوی
- کوچ سینماگران ایرانی به اروپا و آمریکا/ چه اتفاقی در راه است؟
- تردید مخاطبان در تماشای فیلم چینی/ احساس خطر کمپانیهای هالیوود
- «نجات ما»؛ یکی از درخشانترین فیلمهای سال فرانسه
- روایت «نفرین توقیف» از مالیخولیای توقیف در سینمای ایران
- «دیگِر»؛ فیلمی که در یک صحنه تئاتر میگذرد
- کدام فیلمها اسکاری خواهند شد؟
- جشنواره ونیز ۲۰۲۶/ «کمی نور»؛ در شرایط ناامیدی
- «۱۵/۱۸» (محلی برای شفا)؛ صدای عصیان جوانان فرانسوی
- «ناگهان»؛ فیلم موفق فرانسوی از کارگردانی ژاپنی
- چگونه سینمای فرانسه در انتخاباتِ ریاست جمهوری۲۰۲۷ تاثیر میگذارد؟
- «اودیسه»ی نولان خوب است اما نه بیشتر!
- «گرما»؛ فیلمی درباره اضطراب قتل غیرعمد
- عباس کیارستمی؛ برجستهترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





