سینماسینما، عدنان شاه طلایی
«مجبوریم» ساخته رضا درمیشیان به لحاظ ساختمان بصری و محتوایی، با دیگر آثارش همچون، لانتوری، عصبانی نیستم و… تفاوت چندانی ندارد اگرچه نمونههای فوق داستانهایی مجزا و متفاوت هم دارند اما در بنیان تفاوتی با هم ندارند. فیلمساز همان تفکر و سیاق را در طرح محتوای فیلمش به کار میگیرد. شاید درمیشیان مخاطب مشکل پسند دغدغهمند فیلمهایش را راضی کند که قصهای چرکین و تلخ از روابط ناهنجار آدمهای مفلوک کارتنخواب با تفسیر تازهای که داستان آنها همدلی برانگیز و قابل هضم برای مخاطبش هستند، تعریف کرده است که البته اختلاف فاحش طبقاتی را با جسارت نمایش میدهد؛ فقر، بیکاری، بزه و تبهکاری بی پروا توی چشم میزند تا این روایت را در این جامعه سرمایه سالار باورپذیر کند اگرچه نادیدهاش، نمیگیرم که یقینا مابازاء بیرونی دارند. نمایش عریان پلیدیها در فضاهایی غمانگیز و تیرهتر از شب با آدمهای از دم افسرده، رنجور و بعضا تبهکاری که حضور دارند، نشانمان میدهد، او که تفاوت شخصیتهای خود را هرگز از دید پنهان نمیکند، بلکه واقعیتهای موجود که در لایههای قشر خاصی از مردم جامعه فرودست رسوخ کرده است مورد واکاوی و تفسیر قرار میدهد که بعضا التیام نیافتنیاند. به لحاظ سینمایی من اما اثر را به خاطر روایت متنی و منسجمش قابل باور میدانم، هرچند درمیشیان اینبار به سیم آخر زده باشد و حسابی بغض فروخورده گلویش را هرچه رساتر که عصبانیست بر جامعه تیرهاش، سر داده که به این باور میرسیم خود جامعه نیز مقصر است که برآورد درستی نیز به نمایش میگذارد. در این میان میاندیشم که در دراماتیزه کردن مفاهیم جامعه شناسانه مورد نظرش، اغراق نکرده باشد. تقدیس و نمایش رنگ خاکستری شاید عنصر و یا حرکتی رو به جلو باشد. رنگی که در گوشه گوشه اثر تو چشممان میزند. درمیشیان کاراکترهایی را در مسیرمان قرار میدهد که ناگزیریم در خصوصشان کنجکاوی کنیم اما چه حاصل از اطاله کلام و گذر از زیر متنهای پراکنده در میان انبوه نماهای ثابت و تله. و حتی زوم تصاویر که البته از مزیت فیلمبرداری جذاب اثر هستند که ما را بی تفاوت نمیگذارد. کاراکترهایی که حضورشان به روند ماجرا مرتبطاند اما جز شخصیتهای مجتبی، گلبهار، سارا و دکتر پندار در خصوص معضل سارا و امثالش که کارتن خواب و قربانی رفتارها و مناسبات تبهکارانه نه تنها جامعهای مفلوکاند که حتی خود زمینه ساز این هستند. برای آنها از کسی کمکی ساخته نیست.
اجمالا اینکه فیلم «مجبوریم» در مقام طرح مسأله، بسیار قابل دفاع و موفق است و کارکرد صحیحی دارد. مدیوم سینما هم برای طرح این مسأله یا بهتر بتوان گفت به درستی از جانب درمیشیان انتخاب شده است، نمونه این فیلم نشانه امید بخشی از جدی گرفتن این ژانر است. اگر آثار پیشین درمیشیان تنها به نمایش مستقیم و بی ظرافت معضلی اجتماعی بسنده میکردند، «مجبوریم» این سطح را ارتقا داده و تقابل آدمها را به تصویر میکشد که همیشه سعی در حل مشکل دارند. شخصیتهای وکیل و دکتر پندار هر کدام بدلیل دانش و علمی که دارند از این تئوری حمایت میکنند، اما حقیقت درباره گلبهار چندان که باید مهم نیست، آن دو بر سر زندگی این کارتن خواب مفلوک یعنی گلبهار حق با کدامشان است. مخاطب سرآخر با داستانی بی پایان یا بهتر است بگویم بی نتیجه روبروست. آنچه مهم است درمیشیان این جسارت را داشته است و زندگی این کارتن خوابهای بینوا را گرفته که حاصل آن بازنده بودن گلبهار و امثال اویند. آخر سر باید اذعان کنم فیلم «مجبوریم» اینگونه و بی واسطه پیام مهم و اصلیاش را روایت میکند که شاید پیام تازهتری از درون انفجار مشکلات انبوه و روزمره طبقه فقیر و مردم حاشیهای، استخراج کرده باشد.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- بدنمندی زن در سینما
- برای آخرین بار، «مرا ببوس»
- «وسواس»؛ روایتی از عشق که آرام، چهره خودرا گم کرد
- «هوکوم»؛ وحشت و بار سنگین گذشته در جنگلهای مرطوب
- بازخوانی قهرمان، ضدقهرمان و آنتاگونیست در سریال «وحشی»
- «الماسهای تراش نخورده»؛ روایتی از طمع و اضطراب در جهانی بیقرار
- در سایه سوءظن و سکوت؛ «مأمور مخفی» و چهره پنهان برزیل
- تجربهای تقدیرگونه از موج نو و بازآفرینی روح گدار
- «لندمن: کارگزار زمینهای نفتی»؛ کلاه کابوی و طلای سیاه
- «کج پیله» وقتی زنها از پوست خودشان، خارج میشوند
- «اتاقک گلی»؛ تصویری از مقاومت خاموش در لبه تاریخ
- «سلاحها»؛ سایه یک تراژدی بر شهر مِی بروک
- «دختری با سوزن»؛ تجربهای روانشناسانه از ترس و تعلیق
- «سوپرمن»؛ سقوط بزرگ ابرقهرمان/ ماجرای یک اسطورهی خسته از سی.جی.آی
- «ادینگتون»؛ تابلویی تلخ از بحران، قدرت و انسداد روانی
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





