سینماسینما، پوریا ذوالفقاری:
خب، حالا دلیل این ذرهبین دستگرفتن و مقایسه شباهتهای این دو فیلم چیست؟ یعنی مثلا نگارنده میخواهد بگوید خیلی کارش درست است و حافظهاش خوب کار میکند که فهمیده بین فیلم روی پرده با اثری که ۱۴ سال پیش ساخته شده شباهتهایی هست؟ مگر خود آن اثر یادآور فیلمهای دیگر پیش از خود در سینمای قبل و بعد از انقلاب نبود؟ اصلا این کار چه معنایی دارد؟ اسمش چیست؟ ریشهیابی؟ نه! قطعا نه هدف و نه اسم این کار ریشهیابی نیست. هدف اشاره دادن به تفاوتی در این دو فیلم است که به تغییر دوران شهادت میدهد؛ دلالتی فرامتنی به زمانه و شرایطی که در آن این دو اثر ساخته شدند. در «کما» که سال ۸۲ ساخته شد، شخصیت منفی و دردسرساز فیلم یک مدیر دولتی بود؛ پدر جوان پولدار که در زندگی خانوادگی هم شکست خورده و همسرش پس از جدایی از او به خارج از کشور مهاجرت کرده است. شکل زندگی و ادبیات این پدر (با بازی آتیلا پسیانی) راه را برای نقد اجتماعی میگشود و این امکان را به «کما» میداد که در حد بضاعتش اشارههایی بکند به درکنشدن نسل جوان از سوی مدیرانی که خود را فرزند و گاه صاحبان انقلاب میدانند.
«آینهبغل» پس از ۱۴ سال دقیقا اینجا عقبگرد میکند و تأثیر سیلیهای پیدرپی نواختهشده بر گونه سینما را در سالهای اخیر نشان میدهد. میخواهد بین داستانش با سیاست ارتباطی برقرار کند، ولی میترسد. پس راهی دقیقا معکوس میرود. اولا، شخصیت سیاسی فیلم، پدر دختر فقیر است؛ یعنی فیلم ترجیح میدهد پیام سادهزیستی اهل سیاست را به مخاطب مخابره کند و از بلا بگریزد. ثانیا، او را آشپز وزارت امور خارجه معرفی میکند که مثلا هم ثروتمندنبودنش توجیه شود و هم راه برای طنزآفرینی باز بماند. دلیل تنها بودنش هم مرگ همسر است که باعث شده او، به گفته خود، برای دخترش هم پدر باشد و هم مادر. حالا سخنان و سکنات رضا نیکخواه را با آتیلا پسیانی «کما» مقایسه کنید.
یک کاریکاتور، یک اسوه اخلاق باسمهای در مقابل یک شخصیت. تأکید میکنم که دارم در محدوده مؤلفههای فیلمهای تجاری که پدر معنویشان «گنج قارون» است، سخن میگویم و واژگان کاریکاتور و شخصیت و کلیشه و غیرکلیشه را در مرزهای همان صورتبندی به کار میبرم. حالا مهم نیست اگر «کما» را شاهکار بدانیم یا فیلمی متوسط یا حتی بد. اهمیتی ندارد که شعارهای اخلاقی و سیاسی این مدل فیلمها چه کارکردی دارند. اینکه برگ برنده و بدنه اصلی این آثار کداماند و موارد الصاقی و دم خروسهایشان کجا، بحث دیگری است.
اصل سخن این است: «آینهبغل» همان «کما»ست، منهای اشارات سیاسی و اجتماعیاش. اینکه ما پس از ۱۴ سال به جایی رسیدهایم که همان چهارتا اشاره رقیق سیاسی فیلمفارسیها را هم حذف میکنیم و میکوشیم به ضرب و زور شبیهسازی مرد قصه به وزیر امور خارجه و تأکید بر سادهزیستی مردانی از جنس او فیلم را از هر نوع ورطه سهمناک سانسور و توقیف نجات دهیم و همزمان از مخاطب هم خنده بگیریم، بارزترین دلالت فرامتنی «آینهبغل» به زمانهاش و از معدود نکات قابل اشاره فیلم است؛ چون دیگر عناصر فیلم همان معجونی را ساختهاند که سالهاست به دهان مخاطب مزه میکند؛ افتادن در حوض یا استخر و متلکهای سیاسی و مرد زنپوش و… تلختر اینکه چندسالی است بیخبری آدمهای طبقه متوسط و زیر متوسط از مظاهر تجمل و رفاه و حتی ناتوانیشان در تلفظ درست نام آنها هم برای مخاطب خندهدار است؛ مخاطبی که انگار جای اصل و فرع برایش عوض شده و ناامیدانه، در یک خودزنی غریب، ترجیح میدهد به خودش بخندد!
منبع: آسمان آبی
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- به بهانه مرگ غریبانه «عارف»/ نگاهی کوتاه به کاریزمای بازیگران مرد در سینمای ایران
- پخش مسابقه «پانتولیگ» با اجرای محمدرضا گلزار از امشب
- لیلا حاتمی بازیگر فیلم جدید حمید نعمتالله شد
- بازدید مدیر گروه فیلم سریال شبکه دو از پشت صحنه سریال «بیگانهای با من است»
- همکاری فرهاد قائمیان با یک انتشارات/ حمایت از نویسندگان جوان
- راز ماندگاری و مرزگشایی ساخته های انیو موریکونه/یادداشتی از پوریا ذوالفقاری
- احسان کرمی در حمایت از گلزار خطاب به تلویزیون: کاش سکوت میکردید
- بازیگران سینما درباره استفاده از بادیگارد چه نظری دارند ؟ از گلزار تا مدیری
- آقای گلزار، این چه کاری بود؟/ انتقاد یک روانشناس از انتشار عکس این بازیگر با پوششی نامناسب
- پروانه ساخت فیلم تازه شهرام مکری صادر شد/ ۴ فیلمنامه مجوز ساخت گرفتند
- فصل دوم «رالی ایرانی» سرانجام به شبکه نمایش خانگی میآید
- سلبریتیها از اجرای برنامههای تلویزیونی منع میشوند؟
- تداوم سلبریتیزدگی تلویزیون/ پس از گلزار، قرعه به نام بنیامین افتاد
- آنکه بر سر توقیف «رحمان ۱۴۰۰» هلهله میکشد از سینما نیست
- سلیقه مردم ایران بر اساس بازدید ویدیوها در آپارات / حسن روحانی و دونالد ترامپ و مهناز افشار و محمدرضا گلزار در صدر
نظر شما
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





