سینماسینما، افشین اشراقی
در نظرِ بسیاری از نویسندگان، فیلمسازان و تهیهکنندگانِ سراسرِ دنیا صدا همچنان اهمیتِ درخوری ندارد. این بیتوجهی تا جایی پیش رفته که حتی سوژهی شوخیهای فراوانی در فضای مجازی شده. به نظر میرسد که ادبیاتِ سینمایی و ساز و کارِ تدوین دو عاملی هستند که صدا را – البته ناخواسته – به حاشیه راندهاند.
این معضل زمانی دوباره در ذهنم پررنگ شد که مشغولِ خواندنِ کتابی سینمایی بودم. فیلمهای پازلی: داستانگوییِ پیچیده در سینمای امروز. ویراستهی وارن باکلند. که محمد شهبا ترجمه و نشرِ هرمس بهتازگی منتشر کرده است. در صفحهی ۱۱۵ آمده: «ضربهی موسیقی در حاشیهی صوتی فیلم، هراسمان از این حرکت را میافزاید.» عبارتِ «حاشیهی صوتی» بیشتر یادآور و میراثِ آنالوگ است. دورانی که صدا در حاشیهی نوار، ضبط یا به آن منتقل میشد. اینکه عبارتِ پیشین از نویسنده است یا مترجم در اصل بحث فرقِ چندانی ایجاد نمیکند. حتی با در نظر گرفتنِ این نکته که، نویسندهی مقاله، تحلیلی نوشته بر حسِ ششم (۱۹۹۹، ام. نایت شیامالان). فیلمی که نسخهی اصلیاش آنالوگ است و در آستانهی یک انقلاب ساخته شده. سالی که بعد از آن، سینما آرامآرام به سمت دیجیتال رفت.
اصلاً بحث بر سر کتابِ یادشده نیست. در هر صورت روشن است که با بهکارگیریِ «حاشیهی صوتی» چه جایگاهی به صدا در ذهنِ خواننده و شنونده میدهیم. تصویر در کانون و مرکز است و صدا عنصری جداافتاده و در حاشیه. با این کار تقابلی دوگانه ایجاد میکنیم، ضدِ آراءِ دریدا: اینکه مرکز، دیگری یا غیر را به حاشیه میراند.
از این گذشته، به گمانم ساز و کارِ تدوین نیز – که اینجا محلِ ایراد نیست – به مهجور ماندنِ صدا دامن زده. حتی در دورهی دیجیتال هم، بعد از گذراندنِ مرحلهی بسیار مهمِ صداگذاری و طراحی و ترکیب، صدا به تدوینگر تحویل داده میشود و به فیلم افزوده میشود. صدا پایینِ تصویر قرار میگیرد و یا بدان افزوده/ اضافه میشود: گویی جایگاهِ حاشیهایِ صدا بدونِ تغییر مانده و از آنالوگ به دیجیتال رسیده. چه در عمل و چه در نظر.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- جایزه معتبر جشنواره مونتکارلو به «یونیفرم» رسید
- «وظیفه»؛ آینهای روانکاوانه بر بحرانهای انسان معاصر
- «مایکل»، «اوپنهایمر» را پشت سر گذاشت
- «نبرد دوگل؛ نامت را مینویسم» و الگوی ساخت فیلمی درباره مصدق
- اجرای نمایش «نیمه تاریک ماه» آغاز شد/ سومین دور اجرای نمایش کودک «میخوام به دنیا بیام»
- «تلومر»؛ روایتی از فرسایش و بازآفرینی در دل بیزمانی
- فیلم کوتاه «نفر ۱۶۹» آماده نمایش شد/ فیلمبرداری «نفس کشیدن زیر آب» به پایان رسید
- چرا خودمان را مقید به قانونی کنیم که مربوط به ۴۰ سال گذشته است؟/ درباره دو قطبی خطرناک در سینمای ایران
- شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛ فیلم عباس کیارستمی نمایش داده میشود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل
- دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ ۱۱ سینماگر ایرانی عضو آکادمی اسکار میشوند
- پس از دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ نادر ساعیور عضویت در آکادمی اسکار را نپذیرفت
- نقدی بر فیلم «دراما»/ کالبدشکافی یک فروپاشی: معماریِ تروما و روانرنجوری مدرن
- درباره «زن و بچه»/ زنی در میانه خشم و خروش و بخشش
- داوری آزاده بیزارگیتی در جشنواره ایتالیایی
- محمود کلاری رییس هییت داورانِ جشنواره زردآلوی طلایی شد
- ابتکار کیت بلانشت برای حمایت از هنرمندان مقابل هوش مصنوعی
- دلاور دوستانیان درگذشت
- «شیفت آخر بیمارستان»؛ روایتی انسانی از جنگی که جان انسانها را هدف گرفت
- مجموعه فیلمهای استنلی کوبریک منتشر میشود
- «برای فروش» از ۱۰ تیر روی صحنه میرود
- بزرگداشت عدنان غُریفی برگزار شد؛ راوی نخل
- در بیست و هشتمین دوره برگزاری؛ «راپسودی آتلانتیک» بهترین فیلم جشنواره شانگهای شد
- «آشغالهای دوست داشتنی»؛ جنگ روایتها
- بازگشت «بامداد خمار» از ۲۲ تیر
- معرفی هییت داوران هشتاد و سومین جشنواره فیلم ونیز
- نگاهی به سریال «گل سنگ»؛ آخرین شب آرامش
- پوستر فیلم سینمایی «براسو» رونمایی شد
- شروین حاجیپور بازیگر «بن سای» شد
- جیمز باروز درگذشت
- ادیپ شاه؛ فیلم حیرت آور هوش مصنوعی از تراژدی یونانی
