سینماسینما، ابوالفضل نجیب
تصاویری که اغلب فیلمهای سینمایی و سریالهای نمایش خانگی از مناسبات میان زندانیان بازسازی میکنند، نه تنها هیچ قرابت و سنخیتی با نامهای جایگزینی چون اندرزگاه، ندامتگاه و… که تلاش میشود به جای واژه زندان معادلسازی شود، ندارد که با تهی کردن واژهها از بار معانی خود منجر به سخره گرفتن میشود.
آنچه از واقعیت جاری در زندانها به نمایش در میآید در نگاه اول، مدیریت و نظام زندانهای کشور را به چالش جدی میکشد و مسئولیت مستقیم چنین وضعیتی بدون شک متوجه مسئولان زندانها و بالمآل مدیریت کلان زندانها است.
بهعلاوه اینگونه مناسبات میتواند مصداق زندان در زندان و به تعبیری غرامت مضاعف تعبیر شود. بهخصوص برای افرادی که با جرائم کوچک و یا بر اثر اشتباهات و لغزشهای ناخواسته به محکومیتهای کوتاهمدت و یا پروسه رسیدگی به اتهامات را طی میکنند ، این مناسبات و چنان که در اغلب فیلمها و سریالها بازسازی میشود ناظر بر مناسباتی است که خارج از کنترل و حتی اراده مدیریت زندانها برای جلوگیری و جرمانگاری است.
این مناسبات و به تعبیری تشکیلات برساخت زندانیان جرائم سنگین مبتنی بر سلسله مراتب هرمی است شامل راس، بدنه و سطح با محتوای شبه فرقهای. مناسباتی مبتنی بر انواع سوءاستفاده از زندانیان ضعیف یا به تعبیر درستتر کسانی که به اینگونه مناسبات بهره کشانه تن نمیدهند و ستم مضاعف بر زندانیانی که سعی در افشای این مناسبات داشته باشند؛ آنچه در بازسازی این مناسبات در سریالها و بعضا فیلمهای سینمایی مشاهده میشود، ابعاد مختلف ناشی از این مناسبات را نشان میدهد.
از استثمار و بهرهکشی و بیگاری تا ضرب و جرح و تجاوز جنسی و قتل و اخاذی و حتی وادار کردن زندانیان به همکاری با شبکههای خارج زندان در وارد کردن مواد مخدر به داخل زندان و تا وادار کردن بستگان زندانیان به همکاری با این شبکهها در خارج از زندان.
آنچه در این میان مشهود است فقدان عامل و نیروهای نظارتی و کنترلکننده بر اینگونه مناسبات است. تا جایی که در مواردی منجر به خودزنی و خودکشی زندانیان میشود و حتی ناگزیر به اعتراف جرائم ناکرده میشوند. آنچه این وضعیت را تاملبرانگیز میکند ترس زندانیان از اطلاعرسانی و مطلع کردن مسئولان زندان است. که در سلسله مراتب فرقهای اینچنین با زدن برچسب آنتن و آدمفروش راه بر انواع فشارهای جسمی و روحی و بعضا تا به قتل رساندن پیش میرود.
در برخی موارد فشارهای اینگونه بر زندانیان بیپناه تا حدی است که آنها ناگزیر به تن دادن در این مناسبات میشوند.
نکته قابل تامل در این رابطه سکوت و انفعال سازمان زندانها در قبال نمایش تصاویری اینچنین تلخ و سیاه و بعضا منزجرکننده است. این سکوت مبتنی بر دو فرض ناآگاهی سازمان زندانها از چنین مناسبات و یا ناتوانی در حل چنین معضلی است. آنچه این وضعیت را تراژیک میکند ترجیح برخی زندانیان به خودکشی و خلاصی از مناسباتی است که همواره در معرض تحقیر و تهدید و انواع آزارهای جسمی و روحی و حتی جنسی است.
نکته جالب توجه این که بخشی از بار دراماتیک در این سریالها بر بازسازی اینگونه مناسبات در داخل زندانها سوار است. و حتی در مواردی و آنگونه که در ادامه سریال «وحشی» شاهد خواهیم بود این مناسبات به حدی تاثیرگذار و تعیینکننده بر شخصیت اول سریال است که سرنوشت آینده او را رقم میزند. چنانچه تاثیر این مناسبات را در همین فصل اول سریال «وحشی» شاهد هستیم. همچنان که تاثیر این مناسبات در سریال «محکوم» منجر به اعتراف دروغ متهم به قتل میشود.
مرادم از اشاره به چنین معضلی قطعن پاک کردن صورت مسئله از طریق اعمال سانسور و گل و بلبل نشان دادن مناسبات داخل زندان نیست، بلکه هشدار به مدیریت زندانها و اتخاذ راهکارهای بازدارنده برای حل چنین معضلی است.
آن هم در شرایطی که موضع انفعالی میزان در قبال نمایش این مناسبات بخودی خود بر تائید این مناسبات و همزمان سکوت مدیریت زندانها و در راس آن قوه قضائیه تائید و تاکیدی است بر نهادینه شدن این مناسبات در داخل زندانها.
تبعات دیگر اینگونه مناسبات قطعا نگرانی بستگان زندانیان است که بدون تردید مسئولیت آن نیز بهعهده مدیریت زندانها است.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- روایت غالب، در تقابل با روایت مغلوب
- بازخوانی قهرمان، ضدقهرمان و آنتاگونیست در سریال «وحشی»
- بیضایی در بزنگاه ادبیات کهن و مدرن
- برای رفتن غریبانه شیرین یزدانبخش؛ وصیتی به مثابه گلایه
- «بامداد خمار»؛ در منزلت فرودستی
- «محکوم»؛ آغازی برای پایان
- در حسرت آن سینمای شریف
- به بهانه مرگ درمندرا بازیگر فیلم «شعله»؛ شعلهای که هرگز خاموش نشد
- متفاوتترین بدمن تاریخ سینمای ایران
- مطالبهگری، میراث تقوایی برای هنرمندان
- آرامش تقوایی در حضور دیگران
- «شغال» ایرانیزه «فاطماگل»
- سریال «وحشی»؛ الهامی واقعی از یک اسطورهی شوم
- مقایسه غلام باستانی در «پیرپسر» با هری لایم در «مرد سوم»
- «زعفرانیه ۱۴ تیر»؛ روایتی ساده از چالشهای اخلاقی
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- عباس کیارستمی؛ برجستهترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی
- ادامه موفقیت «نبرد دوگل»
- «دن کیشوتِ» اورسن ولز به پایان میرسد
- فرزاد جمشیدی درگذشت
- حامد بهداد؛ بازیگر مولف و قائم به انرژی
- جایزه معتبر جشنواره مونتکارلو به «یونیفرم» رسید
- «وظیفه»؛ آینهای روانکاوانه بر بحرانهای انسان معاصر
- «مایکل»، «اوپنهایمر» را پشت سر گذاشت
- «نبرد دوگل؛ نامت را مینویسم» و الگوی ساخت فیلمی درباره مصدق
- اجرای نمایش «نیمه تاریک ماه» آغاز شد/ سومین دور اجرای نمایش کودک «میخوام به دنیا بیام»
- «تلومر»؛ روایتی از فرسایش و بازآفرینی در دل بیزمانی
- فیلم کوتاه «نفر ۱۶۹» آماده نمایش شد/ فیلمبرداری «نفس کشیدن زیر آب» به پایان رسید
- چرا خودمان را مقید به قانونی کنیم که مربوط به ۴۰ سال گذشته است؟/ درباره دو قطبی خطرناک در سینمای ایران
- شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛ فیلم عباس کیارستمی نمایش داده میشود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل
- دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ ۱۱ سینماگر ایرانی عضو آکادمی اسکار میشوند
- پس از دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ نادر ساعیور عضویت در آکادمی اسکار را نپذیرفت
- نقدی بر فیلم «دراما»/ کالبدشکافی یک فروپاشی: معماریِ تروما و روانرنجوری مدرن
- درباره «زن و بچه»/ زنی در میانه خشم و خروش و بخشش
- داوری آزاده بیزارگیتی در جشنواره ایتالیایی
- محمود کلاری رییس هییت داورانِ جشنواره زردآلوی طلایی شد
- ابتکار کیت بلانشت برای حمایت از هنرمندان مقابل هوش مصنوعی
- دلاور دوستانیان درگذشت
- «شیفت آخر بیمارستان»؛ روایتی انسانی از جنگی که جان انسانها را هدف گرفت
- مجموعه فیلمهای استنلی کوبریک منتشر میشود
- «برای فروش» از ۱۰ تیر روی صحنه میرود
- بزرگداشت عدنان غُریفی برگزار شد؛ راوی نخل
- در بیست و هشتمین دوره برگزاری؛ «راپسودی آتلانتیک» بهترین فیلم جشنواره شانگهای شد
- «آشغالهای دوست داشتنی»؛ جنگ روایتها
- بازگشت «بامداد خمار» از ۲۲ تیر
- معرفی هییت داوران هشتاد و سومین جشنواره فیلم ونیز
