سینماسینما، محدثه واعظیپور
دو اتفاق مهم در هفتهای که سپری شد، دو وجه از مسئله مهم «حفظ حریم خصوصی» را عریان کردند. «حریم خصوصی» برای افراد مشهور تا چه اندازه قابل رعایت و محافظت است؟ آیا مشهور بودن این اجازه را به دیگران (به ویژه عموم مردم) میدهد تا در انتشار اخبار و عکسهای خصوصی افراد در بزنگاههای خاص از جمله بیماری، بحرانهای اخلاقی و یا فقر دست و دلباز باشند؟ فرد تا چه حد در حفظ خط و مرزها و مراقبت از خود موفق و هشیار است.
پس از درگذشت ناصر تقوایی سینماگر بزرگ، رسانهها، از تصویرهای او پر شدند. تصویرهایی از روزهایی دور از کسالت و سالخوردگی که تقوایی، گاهی در مراسمی حضور داشت یا روی صندلی آموزگاری سینما مینشست. فیلمهایی که او را سرخوش و شاد نشان میداد، لحظاتی خوش در کنار بزرگان سینما و دوستدارانش. در سالهای اخیر، او بیمار و در انزوا بود. نزدیکانش به ویژه همسرش مرضیه وفامهر کوشیدند حریم شخصی استاد حفظ شود، همه میدانیم چقدر دشوار است که تصویری از چهره فردی مشهور در روزگار نه چندان خوش، به شبکههای اجتماعی و رسانهها درز نکند.
فردی که سالها از یک بیمار مراقبت میکند، قدرت این را دارد تا با تحریک عواطف دیگران، برای خود قدر و قیمت مضاعف کسب کند، اما وفامهر، آگاهانه از این امتیاز صرف نظر کرد. حفظ حریم شخصی برای اغلب ایرانیان، بیمعناست. آنها به واسطه تربیتِ شبکههای اجتماعی به عادت دیرینه سرک کشیدن در زندگی دیگران (خویشان، هنرمندان و ورزشکاران) دائم در حال جستجو و کشف مسائل خصوصی بقیه هستند. عطشی غیرقابل مهار برای دیدن سیمای پیر و زیبایی از دست رفته یک بازیگر، یا کشف فقر و عزلت ستارهای که روزهای اوج را پشت سر گذاشته است، دارند. شکستها، بیش از پیروزی ما را به وجد میآورد، پس برای به نمایش گذاشتن شکست دیگران رقابت میکنیم.
برای بخشی از این جامعه، کرامت انسان، حفظ حریم و شخصیت او اهمیت ندارد. پس هر جا فرصت داشته باشند، مانند یک پاپاراتزی، عکس منتشر کرده و به سنتی آشنا، چند خط مرثیهسرایی میکنند در حالی که عملا، به پندهای اخلاقی و اندرزهای انساندوستانه اعتقاد ندارند. مرضیه وفامهر، خانواده محمدرضا شجریان و خانواده عزتالله انتظامی مجاهدت بزرگی کردند، آنها گوهرهای یگانه فرهنگ و هنر ایران را از آفت دیده شدن در روزهای سالخوردگی و بیماری، حفظ کردند و اجازه ندادند شخصیتی ممتاز، طعمه احساسات بیهوده و سطحی بخشی بیمار از جامعه شود. عکسی از سیمای بیمار ناصر تقوایی منتشر نشد، تصویر عزتالله انتظامی و محمدرضا شجریان در حافظه ما دور از رنج، بیماری و سالخوردگی است. لبخندهایشان در عکسها درخشان، باشکوه و به یادماندنی باقی مانده است.
مقاومت در برابر اصرارها برای نمایش روزهای سخت زندگی یا لحظات پایانی عمر چهرههای هنری آسان نیست، باید به نزدیکان ناصر تقوایی، محمدرضا شجریان و عزتالله انتظامی بابت این پرهیز و مراقبتِ مسئولانه، دست مریزاد گفت و امیدوار بود دیگران هم، به حرمت انسان، انسانِ هنرمند، از انتشار و بازنشر تصاویری که صاحبشان دوست ندارد به واسطه آنها، به یاد آورده شود، خودداری کنند.
درباره پژمان جمشیدی، مسئله حفظ حریم خصوصی، شکلی دیگر پیدا کرد. در کشوری که حریم مجرمان اقتصادی معمولا حفظ شده و برای افشای نام مجرمان، همواره قواعد و اصولی وجود دارد، زندانی شدن جمشیدی خیلی زود رسانهای شده و موج موافقان و مخالفان را رو در روی هم قرار داد. میتوان به مشی و انتخابها و مسیری که جمشیدی در سالهای اخیر پیموده نقد داشت یا او را و کارنامه سینماییاش را زیر سوال برد. اما آنچه در نخستین ساعات بازداشت او رخ داد و هر آنچه پس از آن، در کانالها و فضای رسانهای موج ساخت غیرمنتظره بود. حریم خصوصی این بازیگر (به عنوان یک شهروند) کاملا نقض و در حالی که ادعایی علیه او ثابت نشده بود، آماج حمله و حتی داوری قرار گرفت. مخالفان فعالیت و دستمزدهای میلیاردی جمشیدی فرصت را مغتنم شده و از «پایان دوران او» یاد کردند. کمتر از ۲۴ ساعت از بازداشت این بازیگر، حکمهای اخلاقی و بیانیههای تند و آتشین علیهاش صادر شد و موافقان «حفظ حریم خصوصی» آماج حمله قرار گرفتند که از یک متجاوز حمایت میکنند. هیچ عقل سلیمی از متجاوز، مجرم اقتصادی، یا فردی که از شهرت و قدرت سو استفاده میکند دفاع نمیکند اما انسان، جایگاهی دارد که نباید آن را مخدوش کرد، پیش از ثابت شدن جرم، و بررسی تمام جوانب یک پرونده، نقض حریم خصوصی افراد، ناپسند و غیرقانونی است.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- درباره «سمفونی حمید»/ مردی که کارت زرد نمیگرفت
- درباره مستند «فراموشخانه»/ یادم تو را فراموش
- بهترین سریالهای ایران بر مبنای مفهوم ابرکاراکتر
- «کاغذ بیخط »؛ فیلمی روشنفکرانه با نگاهی فلسفهگرا
- همگام با بهروز وثوقی در قلههای بازیگری
- مستند «زعفران»؛ زیبایی، توازن و جهانی فراموش شده
- «یخ بستگی»؛ برف روی کاجها
- «این صحنه خانه من است»؛ افسانه، حمید، تئاتر و باقی ماجرا
- اولین نمایش نسخه مرمتشده «کاغذ بی خط» در موزه سینمای ایران
- به بهانه زادروز کیارستمی، شهیدثالث، تقوایی و پناهی؛ چهار شیوه برای دیدنِ جهان
- «تهران کنارت»؛ من از تو دل نمیکنم
- درباره مستند «زیر درخت لور»/ رازها و دروغها
- برای بهرام بیضایی/ اسطوره همیشه زنده
- مقایسه فیلمنامه «کوچک جنگلی» تقوایی با سریال افخمی/ از پژوهشِ روایتمحور تا روایتِ موردپسند صداوسیما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین





