سینماسینما، علی نعیمی:
اتفاق روز جمعه ۹آذر ۹۷ که در برنامه شبکه شما سیمای ملی رخ داد فرصتی را فراهم کرد تا کمی بیشتر رفتارشناسی پیرامون اتفاقهای چند سال گذشته تلویزیون بهعنوان تنها رسانه فراگیر کشور انجام دهیم. ناهنجاریهای ظهر جمعه در برنامه تلویزیونی «من و شما» و توهین مجری به میهمان و کارشناس برنامه (مسعود فراستی)، ریشه در چند واقعیت تلخ مدیریت فرهنگی کشور دارد که دمل چرکین آن با چالشهای بیهنگام مجریان جوان و گاهی جاهطلب برنامههای تلویزیونی سر باز میکند.
یک؛ فقر مالی یا فقر فرهنگی؟
سازمان صدا و سیما حدود یک دهه است که تبدیل به یکی از بیبرنامهترین سازمانهای فرهنگی کشور شده که فقط با افزایش کمی شبکههای مختلف تا نزدیک به صد شبکه رادیو و تلویزیونی مشابه، کیسه احتیاجاتش هر روز گشادتر و دامنه نگاه اثربخش آن هر روز محدودتر میشود. ظاهرا فقر مالی تلویزیون که چند سالی است ترجیعبند صحبتهای مدیران ارشد این سازمان شده یکی از بهانههایی است که در برابر هر اتفاق و پیشامد و رخدادی جلوه میکند و تمامی کمبودها و ضعفها را پشت چهره مظلوم و بیپناهش پنهان مینماید. واقعیت این است که ضعف در تامین نیازهای اولیه و نداشتن برنامه مدون و درست اقتصادی، تلویزیون را در دهه گذشته به جولانگاه حامیان مالی خود بدل کرده که هر لحظه و ساعت ذهن مخاطب را مسحور و او را آنچنان گیج میکنند که دلزدگیه تدریجی مخاطب را بهدنبال دارد. هجوم سامانههای ستاره/مربع به برنامههای تولیدی و فاکتورهای موسسههای مالی برای ساخت برنامههای ترکیبی و کمدی/تبلیغاتهای کنکوریها که هر روز و هر لحظه روان مخاطب را تحت تاثیر خود قرار میدهد و استرس و یأس و ناامیدی را به جامعه تزریق میکنند؛ همگی نتیجه همین باور غلط برای خودکفایی اقتصادی است. انحصار پخش برنامههای تلویزیونی از ابتدای تاسیس رادیو و تلویزیون ملی ایران پیش از انقلاب و صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب باعث شده این رسانه عمومی نهتنها هیچگاه به فکر رقابت با همترازهای خود در بخش خصوصی نباشد، بلکه همواره بر طبل یگانگی تولید و پخش کوبیده تا از میان تفرقه و دوئیتی که ایجاد میکند بیش از پیش آنتن فربه و بیبازده خود را از تبلیغ سرویسهای قابلمه و کتونیهای رنگ و وارنگ و کتابهای کمکدرسی پر کند. ایستادن پشت شعارهای ملی و استراتژیک همچون حمایت از کالای ایرانی یک بهانه غیرقابل باور است که تنها راه رانت و گسترش فعالیتهای اقتصادی نامناسب را از طریق یک رسانه گسترده ایجاد میکند. برای اثبات راه غلط تلویزیون میتوان به صدها شکایت و پرونده قضایی که در طول این سالها مطرح شدند از شرکتهایی که تبلیغ کرم حلزون و دمنوشهای لاغری را با حمایت گسترده تلویزیون پیش بردند تا موسسات مالی و ضرر و زیانی که مردم از طریق اعتماد به تبلیغات تلویزیونی کردند، اشاره کرد. همه این اتفاقها تنها یک خروجی دارد؛ سلطه نگاه سرمایهداری بر تنها رسانه فراگیر کشور آنهم بدون رقیب.

دو؛ رقابت با دشمن فرضی
از همین برنامه جمعه گذشته شروع میکنیم. نام برنامه چیست؟ «من و شما» که یادآور شبکه تلویزیونی «من و تو» است و به لطف زرق و برق و جذابیتهای بصری خود در سالهای گذشته رقیب جدی سیمای ملی ما شده است. صدا و سیما از زمان گسترش فعالیتهای شبکههای فارسیزبان ماهوارهای بیش از هر زمان دیگری به سندرم تقلید برای رقابت دچار شده است. از تمامی تاکشوها و هاتتاکهایی که در طول این مدت تولید شده تا تمامی جنگها و برنامههای ترکیبی و حتی مسابقههای تفریحی تلویزیون همگی تقلید باواسطه و بدونواسطه از برنامههایی است که از یکی از شبکههای فارسیزبان پخش شده است. از کپیبرداری نعل به نعل برنامه «شب کوک» از برنامه «استیج» شبکه «من و تو» گرفته تا «دورهمی» و «برنده باش» و «آقای گزارشگر» و «دستپخت» و بسیاری برنامه ترکیبی و تفریحی که فاقد هویت ملی و نگاه داخلی است. نتیجه آن فرهنگ وارداتی است که مجریانش را بیهویت و هتاک بار میآورد و سخنان سخیف را جزوی از رکگویی میداند و برای جذب بیشتر مخاطب حاضر است کرامت انسانی را در مقابل دوربین به مسلخ ببرد. رسانه ملی که قرار بود دانشگاه عمومی باشد و هر برنامهاش بر رشد فرهنگی و مطالعاتی جامعه تاثیر مثبت بگذارد امروز به یک بنگاه بزرگ حقالعملکار تبدیل شده که مخاطبانش را تشنه جایزههای چندصد میلیونی و قرعهکشیهای روزانهاش کرده و شأن و جایگاه و منزلت شهروندانش را به گردش گردونههای اعداد و شمارهتلفنهای افراد گره زده و آنقدر بر دور باطل خود اصرار میکند که نمیداند قرار است برای چه کسی و چه چیزی برنامهسازی کند.
تغییر رفتار تلویزیون یک مسئله بنیادین است که اگر هر چه زودتر مدیران برای آن تصمیمی نگیرند باز هم شاهد رفتارهای نامناسب از قاب شیشهای خواهیم بود. هتاکی داور مسابقه دستپخت به شرکتکننده خانم و توهین یک مجری جوان به مسعود فراستی روی آنتن زنده و چندین مورد بیاخلاقی و بیحرمتی به ساحت بزرگان که در رسانه ملی رخ داده است، نتیجه گسترش و رشد خردهفرهنگهای ضدارزش است که ریشه اصلی آن را باید در برنامهسازی این روزهای تلویزیون جستوجو کرد. هیچ ملتی با تشویقهای ۲۰۰میلیونی یک مسابقه تلویزیونی کتابخوان نشده است؛ همانطور که فرهنگ نقد در جامعه با توهین و هتاکی به رشد و خودباوری نرسیده است. رویای تبدیل شدن به بزرگترین و تاثیرگذارترین رسانه خاورمیانه تنها با تغییر ساختار فکری در عرصه مدیریت فرهنگی امکانپذیر خواهد بود؛ اگر چنین نشود صدای ناقوس مرگ را هر لحظه نزدیکتر میشنویم. مرگ تدریجی یک رویا!
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- آقای فراستی! نقد کردن آداب دارد
- برخی نهادهای حاکمیتی و ارزشی ، از برند سازی برای مسعود فراستی چه هدفی را دنبال می کنند ؟
- ادب مرد به ز دولت اوست
- بیانیه روابط عمومی سازمان صداوسیما؛ دیدگاه جبلی درباره محتوای شبکه نمایش خانگی دوباره تشریح شد
- رئیس سازمان صدا و سیما: تکرار آثار بدون محتوا مثل دادن آب شور دریا به فردی تشنه است
- نقد یا مانیفست؟!/ نگاهی به میز نقد برنامه «هفت» در چهلمین جشنواره فیلم فجر
- خطرِ اشتباهگرفتنِ نادانی با ناخودآگاهی
- مسعود فراستی دومین مهمان برنامه «رخ به رخ» میشود
- رویا میرعلمی جدیدترین بازیگر «مستوران» شد + عکس
- سریال «جلال۲» از فردا شب به شبکه یک میآید
- میل به انتقام؟!/ ماجرای عذرخواهی فراستی
- نقدی بر «کتاب باز»/ انتقاداتی که به شاهنامه خوانی فراستی وارد آمده است + ویدئو
- آنچه در صداوسیما میگذرد/ آسیبشناسی عملکرد رسانه ملی
- فراستی را رها کنید؛ سیستم باید اصلاح شود/ به بهانه جنجال حضور مسعود فراستی و صحبتهایش در «دورهمی»
- درباره حضور حاشیه ساز مسعود فراستی در برنامه «دورهمی»
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- هرم طلایی مصر به حبیب باوی ساجد میرسد
- سایت داوری «آیین هفت سال سینمای ایران» رونمایی شد
- گرشا رضایی به «امیرکبیر» پیوست
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر





