سینماسینما، محمد تقی زاده
«بازدم» فیلمی داستانی به کارگردانی آرش سنجابی و بر اساس داستانی به همین نام از آناهیتا یارمحمدی است که حکایت انسانهای گوشهگیر و نگونبخت معاصر این سرزمین است. فیلم که نگاهی روشنفکرانه و متفاوت با نگاه عامیانه مردم دارد، به واکاوی روابط، سرنوشت و آینده و گذشته شخصیتهایی میپردازد که از قضا همگی دوست و آشنا هستند و روابط سببی و نسبی نزدیکی با هم دارند.
کسری به عنوان شخصیت محوری داستان که همه اتفاقات حول او میچرخد، در آستانه میانسالی قصد مهاجرت کرده و در این میان و در بزنگاه رفتن ناگاه با اتفاقات و رازهای سربهمهر و گاه نامتعارفی روبهرو میشود که عطای رفتن به ایتالیا را به لقایش میبخشد و در انتها تصمیم میگیرد از ایران نرود.
«بازدم» به جهت روابط عاطفی و دیالوگنویسی و داستانپردازی که دارد، فیلمی خوشریتم و سرگرمکننده است که با وجود اینکه فیلمی تجربی و روشنفکرانه محسوب میشود، تماشاگر عام را نیز به همراهی خود میطلبد و با ریتم و زمانبندی مناسب و ایدهها و داستانکهای متعدد و متنوع تماشاگر را از دیدن فیلم پشیمان و خسته نمیکند.
در این میان، آنچه به فیلم آسیب رسانده و از باورپذیری و قابل لمس بودن شخصیتها و رویدادها بهشدت کم کرده، همین میزان تعدد و تنوع آدمها و رویدادهاست که جملگی با نگونبختی و پریشانحالی گذر ایام میکنند و هیچ کورسوی امید و آیندهای در زندگی و احوالات آنان مشاهده نمیشود. به عبارتی دیگر، افکار فیلمساز و ایدئولوژی و جهانبینی وی به جای اینکه تماشاگر را همراه کند و در او نسبت به آدمها سمپاتی به وجود بیاورد، بیشتر القا میشود و از اینرو نگاه بهظاهر روشنفکرانه و سیاه و تلخ فیلمساز نه در قالب داستان و شخصیتهایی قابل لمس و نفوذ، بلکه در قالب رویدادهایی فارغ از دلیل و از زبان تیپهایی که تعدد و تکثر زیادی هم دارند، به مخاطب القا میشود و از اینروست که با وجود خوشریتمی و جذابیت آنی فیلم درنهایت هیچیک از شخصیتهای داستان به یاد مخاطب نمیماند و ماندگاری که شاخصه اصلی یک فیلم خوب است، به تماشاگر منتقل نمیشود.
مهاجرت، طلاق، خیانت، اعتیاد، خودکشی و عشق و تنفر از جمله تمهایی است که جملگی در «بازدم» و در قالب کاراکترها مطرح شده است، حال آنکه هر کدام از این تمها برای پردازش درست و به قول معروف «درآمدن» نیاز به داستان و فضا و ساختاری متفاوت و مبسوط دارد، ولی فیلمساز جوان و روشنفکر ما به بیان برخی پلانها و دیالوگها برای طرح ایدهها و افکارش بسنده کرده است و همین سادهنگری و سطحی انگاشتن سینما و داستانگویی است که در سالهای اخیر سینمای اجتماعی ایران را به تغییر مدیوم سینما از مدیومی سرگرمیساز و داستانگو به تریبونی برای بیان و ابراز عقاید و نگرشها به زندگی و اوضاع جامعه بدل کرده است؛ امری که از تهمینه میلانی با نگاه تند زنانهاش تا حاتمیکیا با نگرش سیاسی و اعتقادیاش همه را زیر یک سقف قرار داده است و حذف داستان با جزئیات درست و دقیق و جایگزینی اتفاقات باخود و بیخود به بهانه بیان عقاید و آمال را به عنوان اصلیترین الگوی خود برگزیده است.
سوای این همه اتفاقات و کاراکترهایی که در «بازدم» به نمایش درمیآیند و بهراحتی قابل حذف و اضافهاند، نگاه سیاه و تلخ فیلمساز معضل دیگری است که تماشاگر را به این سوال وامیدارد که آیا واقعا ما این میزان بیچارهایم و جامعه ما اینقدر بیمار و مفلوک است که درمان آن فقط بیخیالی و روی آوردن به مخدراتی قوی برای فراموشی دردهاست (کاراکتر روزبه با بازی خوب بهنام تشکر)! چطور فرد میانسال و جاافتادهای چون کسری توان تاب آوردن این همه مشکل و بدبختی را دارد که یک خواهرش (کاراکتر بهار با بازی ملیکا شریفینیا) خودکشی کرده و دیگری (جیران با بازی لیندا کیانی) در آستانه طلاق است، یک دخترعمویش (لاله با بازی نرگس محمدی) که به او علاقهمند بوده، زندگی شکستخوردهای را بعد از کسری تجربه کرده و دخترعموی دیگرش (رکسانا با بازی متفاوت الهه حصاری) در آن واحد به ابراز علاقه و خیانت به عواطف خواهرش میپردازد، و اینها همه اتفاقاتی است که دقیقا در زمان مهاجرت کسری افتاده و کسری خیلی کول و بیتفاوت همه را نادیده گرفته بود و ناگاه به جبران آن، سفرش به اروپا را کنسل میکند و به ادامه رفیقبازی با روزبه و سیگاری کشیدن با او برای گذر ایام ادامه میدهد.
در ارتباط با بحث تکنیکی و کارگردانی کار هم نوعی دوگانگی و عدم داشتن استراتژی درست و همراه با تم داستان بهخوبی قابل رویت است، بهطوریکه فضای سورئال و دکوپاژهای ابتدایی فیلم رفتهرفته کم و کمتر میشود و تعلیق و التهاب فیلمنامه و نتیجه رفتن یا نرفتن کسری جای خود را به زیباییشناسی هنری و یکدست بودن و مماس بودن فرم بصری فیلم با تم داستان میدهد تا درنهایت «بازدم» فیلمی آشفته و نامنسجم، نه فقط در فیلمنامه، بلکه در کارگردانی و اجرا نیز به حساب آید که قصد انعکاس مشکلات و اوضاع جامعه را با بیانی بیشتر صوتی و نه تصویری دارد.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- الهام حسینزاده: «هنر و تجربه» به تمرکز پایگاهی، نمایشی و تبلیغاتی نیاز دارد
- کاوه مظاهری: نظم و تمرکز در اکران «هنر و تجربه» ضروری است
- هنروتجربه، شاهرگ حیاتی ورود به سینمای جهان
- اطلاعیه موسسه هنروتجربه در واکنش به تصمیم سازمان سینمایی/ قدردانی از سینماگران، امید به آینده
- افتتاح دومین دوره «نگاهی بر سینمای چین» با نمایش فیلم ژانگ ییمو
- اعلام اسامی فیلمهای حاضر در دومین دوره «نگاهی بر سینمای چین»
- به همت موسسه هنروتجربه و سفارت چین در ایران؛ دومین دوره «نگاهی بر سینمای چین» برگزار میشود
- «بوتاکس» در گروه هنروتجربه اکران میشود
- اکران آنلاین دو فیلم از ۱۲ خرداد
- واکنش «هنروتجربه» به بیانیه داوران جشنواره فیلم فجر؛ نام سیمرغ «هنروتجربه» تغییر کند
- ۲ فیلم جدید در سینماهای «هنروتجربه» روی پرده میروند
- روایتی نو از یک موضوع تکراری/ نگاهی به فیلم «یلدا»
- سگها و آدمها/ نگاهی به فیلم «داگمن»
- حقایقی درباره جزیره رنگین به بهانه نمایش ویژه آن در گروه هنروتجربه
- عقرب/ نگاهی به فیلم «تمام چیزهایی که جایشان خالی است»
نظر شما
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





