سینماسینما، محمدرضا مقدسیان – «اپل برای من از هر تخم و ترکه ای مهمتره» این دیالوگ شاید گویا و موجز ترین توصیف باشد در مورد برداشت مهران رنجبر از زندگی و زمانه «استیوجابز» در خلق و اجرای نمایشی به همین نام. «استیو جابز» به همان میزان که در مورد استیو جابز است به او محدود نمی شود و در افقی وسیع تر روایتگر شیوه نگاه و منش انسان معاصر است.
«استیو جابز» به روایت مهران رنجبر از دو منظر قابل بررسی است. اول شیوه نگاه رنجبر به شخصیت و شیوه زندگی “استیو جابز” و دیگری شیوه اجرای متن چه در بخش کارگردانی و چه بازی و طراحی صحنه و الخ.
متن نمایش “استیو جابز” برپایه برداشتی انسانی و اخلاقی از نقاط عطف برجسته زندگی استیو جابز نوشته شده است.اما آیا این نقاط عطف انتخاب شده برای هر مخاطبی که با زندگی جابز آشنا شود یکسان است؟ آیا نمی توان نقاط برجسته دیگری از زندگی جابز را دستمایه شناخت او قرار داد؟ پاسخ مشخص است.بلی می شود.نکته اما اینجاست. چیزی که این متن و نمایش را معنا می بخشد درک این مقوله است که نویسنده تکیه گاهش را بر یک تضاد واضح بنا کرده و آن تضاد میان غرق شدن در زندگی و پیشرفت های کاری و مالی و ناهمخوانی آن با روح زندگی، ارتباطات انسانی و ملزومات اخلاقی است.
نویسنده یک خط برجسته از زندگی جابز را دستمایه تضاد و کشمکش قرار داده خط سیرغرق شدن در پیشرفت به قیمت غفلت از اصل روح زندگی. جابز در دنیای رنجبر همه چیز دارد و هیچ چیز ندارد. جابزی که رنجبر به نمایش می گذارد زن، فرزند، دوست و آشنا، پیر و جوان، فقیر و غنی و به قول ما ایرانی ها صغیر و کبیر نمی شناسد و به هیچ کس و هیچ چیز رحم نمی کند چه که ایده اش آن است که “اپل برای من از هر تخم و ترکه ای مهمتره” .
نکته جالب توجه اما محتوای درونی این متن است و آن اینکه اتفاقا “تخم و ترکه برای استیو از هر چیز دیگری مهمتر است” چه که مهمترین نقطه ضعف او یادآوری این نکته است که او پسر عبدالفتاح یک مهاجر عرب بوده که در بدو تولد به خانواده جابز واگذار شده است. این بزرگترین زخم روحی جابز است که منجر به فرافکنی تمام آلامش بر روی یک هدف می شود و آن پیشرفت روزافزون “برند اپل” است.
طبق روایت رنجبر از زندگی استیو جابز، مهمترین دغدغه جابز پس زده شدن از سوی پدر و مادر حقیقی اش و احساس عدم تعلق و بی کفایتی شدیدی است که از درون حس می کند چه که برداشتش این بوده که اگر انسان ارزشمندی بود در کودکی به دیگری واگذار نمی شد و حالا باید ارزش را بیرون از خودش جستجو و حتی ایجاد کند با “راه اندازی برند شهیری مثل اپل” تا به ازای پیشرفت این برند احساس ارزش کند.در نگاه رنجبر به زندگی جابز، او در آخرین لحظات هیچ چیز برای دلخوشی ندارد و تنها دستاویزی که میتوانست داشته باشد یعنی محبت دوستان و خانواده را از کف داده است و اپل هم هیچ کمکی به رستگاری او نمی کند.
از منظری دیگر باید به شیوه اجرای کار اشاره کرد. دست کم اجرای فرزین محدث به عنوان بازیگر ده تیپ-شخصیت و بازی مهران رنجبر در نقش استیو جابز را نمی توان نادیده گرفت. طراحی صحنه در استیو جابز بسیار کمینه گرا ست و بار فضاسازی در این نمایش روی دوش نورپردازی، موسیقی و فضاسازی های صوتی است. در این شرایط بخش عمده سنگینی کار روی دوش دو بازیگر اصلی نمایش قرار می گیرد. در این میان اما اجرای فرزین محدث به شدت قابل تامل است. او بدون تغییر اساسی در چهره آرایی و حتی تغییر نه چندان محسوس لباس و تنها با تکیه بر ابزار بدن و بیان ایفاگر نقش ۱۰ تیپ-شخصت مهم و تاثیرگذار در زندگی جابز است. این به خودی خود شاید امتیازی تلقی نشود و بدیهی است که تعدد نقش و کیفیت به بار نمی آورد، اما اگر این تعدد نقش در کلیت کار حل شده باشد و مجموعه ای همگن و در خدمت بیان نکته کلیدی نمایش را شکل دهد به مزیتی بسیار مهم تبدیل می شود. اجرای محدث در این نمایش به این مزیت بدل شده است. در این میان نمی توان از بازی به اندازه و متناسب مهران رنجبر گذشت که نه آنقدر کمرنگ است که توازن در بازی ها را برهم بزند و نه انقدر برجسته است که نقش های کوتاه اما کلیدی محدث را تحت الشعاع قراردهد.
در پایان اما باید به همراهی برانگیز بودن کار بار مخاطب اشاره کرد. متن این نمایش دست روی آن قسمت از ناخودآگاه مخاطب می گذارد که منجر به همدلی و همراهی با شخصیت جابز و دیگر شخصیت های نمایش می شود.در واقع مخاطب در لحظه لحظه نمایش خودش را در موقعیت نمایشی حاضر می بیند و در ادامه تصمیمات شخصیت ها، شکست ها و پیروزی هاشان برایش مهم می شود و این یعنی گره خوردن روان مخاطب و روح نمایش.
به عنوان جمع بندی باید گفت بهره گیری از قابلیت های روایتگری در اتمسفری مالیخولیایی که به مدد بازی چشم گیر فرزین محدث (در نقش ۱۰ تیپ_کاراکتر)، اجرای خود مهران رنجبر و البته شیوه طراحی صحنه و نور و کارگردانی رخ داده، شیوه نگاه نه چندان متعارف نمایش به زندگی شخصیتی شناخته شده را منطقی کرده و همگنی فرم و محتوا را خدشه دار نکرده است. تماشای «استیو جابز» برایم از جنس تجربه تماشای یک نمایش دغدغه مند و البته استاندارد بود.

لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- مقدسیان به تصویر به عنوان محل تجلی ایده اهمیت میداد/ مقدسیان تفکر عدالتخواهی داشت
- با اکران یک فیلم فرانسوی و سه فیلم ایرانی؛ هشتمین جلسه از فصل هشتم پاتوق فیلم کوتاه برگزار میشود
- دریغا و درد/ در سوگ کیومرث پوراحمد
- در نشست نقد و بررسی فیلم سینمایی «درخت خاموش» مطرح شد: هنر زاییده رنج است/ سریالهای ترکیهای اصلاً شبیه واقعیت جامعه ترکیه نیست
- خطرِ اشتباهگرفتنِ نادانی با ناخودآگاهی
- کارگردان فیلم توقیفشده «شاهین»: ۲۹ روز سکوت کردیم/ از همکارانم تشکر میکنم و عذر میخواهم
- فیلم سینمایی «شاهین» توقیف شد
- مهران رنجبر از «دورهمی» مدیری تا «شاهین»/ تیزر جدید منتشر شد
- به بهانه انتشار ویدئوی «اینستاگرام»/ مرده باد بیرون گود نشینی
- نگاهی به درونمایه نمایش «مارلون براندو» ماجرای مارلون، ماریا و مرلین
- تنها حقیقت است که اصالت دارد/ نگاهی به فیلم «همه میدانند»
- نگاهی به «متری شیش و نیم»؛ شیر بی یال و دم و اشکم
- نگاهی به «غلامرضا تختی»/ زندگی و زمانه غلامرضا
- برترین های سینمای ایران در سال ۹۷ به انتخاب منتقدان سینماسینما / بخش ششم محمدرضا مقدسیان و علی اصغر کشانی
- در آستانه بلعیده شدن/ نگاهی به فیلم «سوگلی» ساخته یورگوس لانتیموس
نظر شما
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- نگاهی به «عروج» به بهانه زادروز لاریسا شپیتکو/ لحظه روبرو شدن با «خود»
- چهره تلخ عشق یک سویه/ نگاهی به فیلم «در دنیای تو ساعت چند است؟»
- یک جایزه برای آیدا پناهنده؛ جشنواره فرانسوی به «در انتهای شب» جایزه داد
- نگاهی به سریال «جانسخت»؛ منتظر غافلگیری بمانیم یا نه؟
آخرین ها
- رکوردشکنی «پایتخت ۷» در تلوبیون؛ ۳۳۰ میلیون دقیقه تماشا و ۶۶۰ هزار کاربر همزمان
- فوت بازیگر آمریکایی؛ ریچارد چمبرلین درگذشت
- بزرگداشت رخشان بنیاعتماد برگزار شد
- نگاهی به فیلم عزیز؛ فیلمی قابل احترام
- عیدی ویژه همراه اول بهمناسبت عید فطر
- پرفروشهای سینما در هفته اول نوروز/ هیچ کدام از فیلمهای نوروزی، یک میلیون تماشاگر نداشتند
- آکادمی اسکار عذرخواهی کرد
- «میراث» در جشنواره هاتداکس رقابت میکند
- تازهترین ساخته هادی محقق به چین میرود/ اولین حضور جهانی «دِرنو» در جشنواره پکن
- یک جایزه برای آیدا پناهنده؛ جشنواره فرانسوی به «در انتهای شب» جایزه داد
- یک واکنش دیرهنگام؛ بیانیه آکادمی داوری در پی خشونت علیه برنده اسکار
- پس از ۴ دهه برگزاری در یوتا؛ جشنواره ساندنس به کلرادو میرود
- فرشته سقوط کرده/ نگاهی به فیلمنامه «هیات منصفه شماره ۲» با بررسی عناصر مشترک درامهای دادگاهی
- «داستان سلیمان»؛ یک داستان واقعی از هزاران پناهجوی جهان
- «یک نبرد پس از دیگریِ» دیکاپریو کوتاهتر شد!
- یک عشق بی رحم،مجازات اعدام را در بریتانیا لغو کرد
- اکران آنلاین «زودپز» در شبکه نمایش خانگی
- نتفلیکس با «صد سال تنهایی» به یک رمان کلاسیک «غیرقابلاقتباس» جان میبخشد
- «ذهن زیبا»؛ اتفاقی زیبا در تلویزیون
- اسرائیل، کارگردان برنده اسکار را بازداشت کرد
- یک جایزه برای مجری اسکار؛ کونان اوبراین، جایزه مارک تواین را گرفت
- برای دستاوردهای یک دهه فعالیت حرفهای؛ بالاترین تجلیل سینمایی بریتانیا از تام کروز
- داوری فیلمساز ایرانی در جشنواره مورد تایید اسکار
- نگاهی به «اکنون»/ هنرِ شنیدن
- «بیگانه» کامو مقابل دوربین کارگردان فرانسوی میرود
- «روایت ناتمام سیما» قاچاق شد/ علیرضا صمدی: خواهش میکنم نسخه غیرقانونی را نبینید
- نقدچیست؟ منتقدکیست؟
- نوروز موسیقایی با فیدیبو؛ برنامه فستیوال موسیقی «گوشه» اعلام شد
- دارن آرونوفسکی میسازد؛ اقتباس سینمایی از رمان «کوجو»
- «بیصدا حلزون»؛ تلخی میان تصمیم و تسلیم