سینماسینما، فریبا اشوئی
پدر ومادر از هم جدا می شوند و پسربچه چهار ساله این خانواده با مادرش می ماند. پس از چندی، بیماری قلبی پسربچه جدی می شود و مادر بی اذن پدر او را روانه اتاق عمل می کند و…
پیلوت داستان یک خطی و ساده ای دارد. نقطه عطف اول، فوت پسر بچه است که داستان با آن شروع می شود و در ادامه، عکس العمل شخصیت ها در ارتباط با همین نقطه عطف، تعقیب می شود. از این رو پیلوت را می توان فیلمی شخصیت محور (شخصیت پردازی آن هم کامل نیست) ارزیابی کرد. فیلمساز در طول ۹۰ دقیقه، تلاش می کند تا ضمن پی گیری جدال میان دو خانواده، بر سر علل و عوامل فوت پسر بچه ،آرام آرام به شخصیت های قصه هم نزدیک شود و به این شکل، پرده ازحقایقی بردارد که منجر به وقوع و رقم خوردن این فوت نابهنگام شده اند. البته الگوی ساختاری درام ،الگوی موفقی نیست و به نوعی باعث پس زدن مخاطب هم شده است. شوک اصلی(نقطه عطف اول ) ابتدای داستان با مخاطب به اشتراک گذاشته می شود. اما برای بعد از آن، هیچ گونه گره دراماتیک قابلی دردست نگارنده و فیلم ساز موجود نیست؛ تا مخاطب به بهانه آن با فیلم همراه بماند. اگرچه جدال میان شخصیت های اصلی (پدر، مادر، عمو و پدربزرگ) ضمن تلخی به ذاته، حکایت از وقوع یک فاجعه تلخ اجتماعی- اخلاقی دارد اما همین رویداد تلخ ، بدلیل نبود گره های دراماتیک مهم وچالش برانگیز بی اثرند و مخاطب از تعقیب ادامه روایت خسته شده و داستان را پس می زند. پیام روشن فیلم، زوال اخلاق در جامعه است. اما پُر مسلم است که گردش رفتاری آدم های قصه از خوب به بد؛ به شکل دفعتی اتفاق نیفتاده و پای یک تغییر پلکانی و پنهان درمیان بوده است. جامعه ای که درآن ناامنی شغلی و اقتصادی وجود دارد، شکل روابط و مناسبات بین اعضای آن جامعه (بویژه نهاد کوچکی مثل خانواده) هم به تبعیت از این ناامنی، دستخوش تغییرات می شود. اما در متن نه نشانی از این ناامنی وجود دارد و نه تغییرات آدم ها. فیلمساز تنها به بُرشی تغییر یافته از شخصیت هایش بسنده کرده است!
پیلوت یک تراژدی شخصیت محور است و عکس العمل شخصیت های درام (پدر، مادر، عمو و پدربزرگ) درمواجهه با موضوعی مشترک (فوت کودک)، هویت شخصیتی آن ها را رقم می زند. نکته مهم و کلیدی در این میان، شرح و توصیف ناقص شخصیت هاست. (قبل و بعد شان پیش از وقوع حادثه ) طلاقی اتفاق افتاده و زن وشوهر از یکدیگر جداشده اند. یکی با فرزندش مانده و آن دیگری بسراغ زندگی خود رفته است. روابط علل و معلولی میان شخصیت های اصلی، فرعی و رویدادها از گذشته تا به حال مبهم است و تا انتها مبهم هم می ماند. (حتی دیالوگ ها هم نتوانسته اند باری از این نُقصان را سبک کنند).
گره اصلی درام بعد ازفوت کودک (نقطه عطف دراماتیک اول) متوجه خروج جنازه و جدال بر سر محل دفن اوست. (تمام پرده دوم ونیمی از پرده سوم). جدالی که باز بر عکس العمل شخصیت ها متمرکز است تا حوادث و رویدادهای جریان ساز. نوعی رودررویی وقمار بر سرداشته ها و گروکشی با نداشته ها (کودک که ازدست رفته).
اما دراین میان کاربرد موتیف های اخلاقی و شخصیتی دووجهی مثبت و منفی درپرداخت شخصیت های اصلی وحید و سعید (پدر و عمو) با بازی های خوب حمیدرضا آذرنگ و جواد عزتی، در کنار شخصیتِ مُنفعل پدربزرگ مادری با بازی سعید آقاخانی موید شناخت و تلاش فیلم ساز از مقوله شخصیت پردازی است اما باز همان طور که پیشتر نیز اشاره شد چون این شخصیت های هویت و شناسنامه اشان از ابتدا معلوم نبوده این مهم هم نتوانسته است درساماندهی درام موثر عمل کند. پیلوت در ارتباط با مخاطب موفق نیست چون از عناصر دراماتیکی کافی در بخش محتوا و تا حدودی هم ساختار بی بهره است. پیرنگ، شخصیت، معنا، روایت، زاویهٔ دید، درونمایه (تم)، کشمکش، صحنه، سَبک و… نمونه هایی از این عناصرند که پیلوت به غیر از عنصر شخصیت درباره عناصر دیگر، دچار فقدان یا کاستی های جدی است. عمده تلاش یک درام پرداز در رابطه با شخصیت پردازی معطوف به کُنش، کشمکش و جدال بین آنتاگونیست و پروتاگونیست قصه در جهت روایت داستان است. اما در پیلوت، وقتی شخصیت ها را جُدا جُدا و مقطعی (برشی از زندگی) می بینیم قابل قبولند اما درکُلیت ماجرا وقتی در مقابل هم قرار می گیرند، هیچکدام در خدمت درام نیستند. همین طور پیرنگ اصلی داستان که تا انتها چند بار تغییر کرده و مدام جای خود را با با پیرنگ های فرعی داستان عوض می کند. (فوت کودک، انتقال جنازه کودک، اختلاف والدین، محل دفن و…)
درونمایه ِپیلوت(تم) هم تا انتهای فیلم نامعلوم است. چرا که اندیشهٔ مسلط بر دِرام محرز نیست. دلیل این نامعلومی نیز دقیقا به ناهمگونی و نبود یکپارچگی در عناصر دراماتیکی فیلم بازمی گردد. ابراهیم ابراهیمیان در ادامه دو فیلم قبلی اش در ژانر سینمای اجتماعی (“ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه” و”عادت نمیکنیم”) همچنان درفیلم هایش به دنبال اخلاق و تفسیر معنایی آن (از نگاه های متفاوت) در جامعه است. اگر نگوییم الگوی مستقیم و بی واسطه او سینمای اجتماعیِ اصغر فرهادی بوده است، اما زاویه دید فرامتنی او به سوژه، به تنهایی تاییدی است بر این ادعا. شیوه و نگاه فیلم سازی او همواره متوجه استقرار زاویه دید ناظر بر روایت ها است اما سهوا یا تعمدا مسلط بر عنصر تعلیق (جنس سینمای فرهادی) نیست و همین عدم تسلط هم باعث شده تا مقوله زاویه دید ناظر او دچار نقصان جدی باشد و درام را دچار چند پارگی کند.
.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «میدان سرخ» ۲۶ شهریور منتشر میشود
- «سرخپوست» و سه فیلم ایرانی دیگر در جشنواره چنای هند
- گزارش فروش هفتگی سینمای ایران/ ادامه صدرنشینی «ماجرای نیمروز: رد خون»
- اکران مردمی فیلم پیلوت / گزارش تصویری
- آغاز اکران ۳ فیلم جدید از چهارشنبه
- سه فیلم جدید روی پرده میروند
- ناگفته هایی از فیلم «پیلوت»/ به بهانه نمایش در جشنواره جهانی فیلم فجر
- فیلمبرداری «دو طبقه روی پیلوت» متوقف شده است/گروه در انتظار الناز شاکردوست
- چرا الناز شاکردوست دچار حادثه شد؟
- ضربه مغزی شدن الناز شاکردوست تکذیب شد
- به احترام ناصر تقوایی اسم فیلم را از «چای تلخ» به «آآادت نمیکنیم» تغییر دادیم
- اعتراضهای یک کارگردان به اکران فیلمش: سینماهای فیلمم را گرفتند
- فیلمی که شبیه کارهای فرهادی است
- کارگردان فیلم «عادت نمیکنیم»: شبیه کوبریک فیلم ساختم
- پخش یک نوبت تیزر با تمام تخفیفات از تلویزیون چقدر هزینه دارد؟
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- هرم طلایی مصر به حبیب باوی ساجد میرسد
- سایت داوری «آیین هفت سال سینمای ایران» رونمایی شد
- گرشا رضایی به «امیرکبیر» پیوست
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر





