سینماسینما، ساقی سلیمانی
مستند «در جستوجوی فریده» از زوایای بسیاری تحسینشده و قابل بحث است. چیزی که مخاطب عام از سینمای مستند دریافته، این است که ساخت فیلم مستند کار بسیار سهلی است و اگر مستند پرتره باشد، تنها امکاناتی که نیاز دارد، کاشتن یک دوربین روبهروی سوژه و افراد مرتبط با سوژه است، اما چیزی که ما در مستند «در جستوجوی فریده» با آن مواجه میشویم، همسفر شدن با داستان یک زن در کشف مفاهیمی هویتی همچون سرزمین، مادر، نام، شهر و… است. سنگینیِ این سوال بر شانههای شخصیت اصلی داستان او را مجاب به سفری پرشباهت به آنچه ما در فیلمنامهنویسی با نام سفر قهرمان میشناسیم، میکند.
دوربین در مسیر این فیلم چنان نزدیک و همچنان با فاصله مشخص و بیقضاوت از شخصیتها با آنها همداستان میشود که سرنوشت تکتک مخاطبان در یافتن این هویت خلاصه میشود. سوالاتِ ذهنِ فریده هر مخاطبی را درگیر چالشهای هویتی خود میکند و این سوال که هر کدام از ما چقدر برای دانستن حقیقتِ وجودی خود تلاش کرده است. آیا این تلاش برای خلاصی از حس ناشناخته بودنِ خویش کافی است، یا حتما در انتهای این سفر از خویش به خویش باید به جواب مشخصی رسید. ملاصدرا چهار نوع سفر را در معرفتشناختی در کتاب «اسفار اربعه» توضیح میدهد که ما در این فیلم با آنها مواجه میشویم؛ سفرهایی که موجب خودشناسی در عاقبت میشود. فلاسفه و عرفا احساساتِ فریده و سفری را که او آغاز میکند، از معرفت میدانند.
در این فیلم اتفاق خوب و درست دیگری که افتاده، حوصله کارگردانان فیلم و زمان گذاشتن برای مراحل فیلم است. در برخی فیلمهای مستند ما مستند بودنِ روایت را درک نمیکنیم. دوربین و شخصیتها ما را محدود میکنند به داستانهایی که رو به دوربین تعریف میشوند، نه داستانهایی که ما حداقل گوشهای از آنها را ببینیم. اینکه مستندی بتواند باور بیننده را به حقیقتِ خود جلب کند و بیننده را مجاب کند، اتفاقی است که در «در جستوجوی فریده» دیده شد. این اتفاق از انتخاب اسم شروع شد و حتی در نگرانی و انتظارِ بازخورد دادهشده در پوسترهای فیلم خودش را نشان داد. موضوع فیلم موضوعی کهنگیناپذیر است، زیرا این بحران هویت در تمام جوامع بشری و در تمام طول تاریخ جاری بوده و تنها در دورههایی شدت گرفته است.
بشر همیشه به دنبال گمشدهای است، و این گمشده گاه فقط در مصادیق درونی یک شخصیت و گاه چون فریده در تمام مفاهیم درونی و بیرونی زندگی او اتفاق افتاده است. در بین این سفر گاهی آنقدر شخصیتهای جنبی داستان فریده برای این یافتن یا یافته شدن تیپسازی میکنند که فکر میکنیم کسی به آنها بازیگری را تعلیم داده است، اما واقعیت این است که دوربین طوری نامحسوس از بین شخصیتها رفتوآمد میکند که همه درگیر سهمخواهیِ خود از میان این داستان میشوند و نه برای ما، بلکه برای فریده و سیگنالهای عاطفی او تلاش میکنند. حتی شخصیتهای جانبی این داستان درگیر بحران هویت خویش هستند.
آن چیزی هم که قرار است فریده با جستوجو در کلافهای دیانای به آن برسد، پاسخی روشن نیست. اصلِ عدمِ قطعیت فریده را اینبار پس از سفر از خویشتنِ خویش به جستوجوی خویش با سبکبالیِ اندکی به زندگی واقعی برمیگرداند، و تفکر او را از آنچه بود، به آنچه هست، متوجه میکند. چیزی که جهان مدتهاست به دنبال آموزش آن است؛ از لحظه لذت بردن.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «علت مرگ: نامعلوم» پرسش اخلاقی جدیای دارد
- سفر، وطن و مادر/ نگاهی به مستند «در جستجوی فریده»
- تقدیر ویژه پالم اسپرینگز از فیلم کوتاه ایرانی
- مهدی شامحمدی: اکران آنلاین تاثیری بر تعداد مخاطبان مستند نداشت/ مستند اجتماعی همیشه پر مخاطب است
- بازخوانی یک قتل از پیش طراحی شده/ نگاهی به مستند «ترور سرچشمه»
- گفت آن گلیم خویش بدر میبرد ز موج/ وین جهد میکند که بگیرد غریق را/ نگاهی به مستند «صبیه»
- آبشخورِ آهوانِ تشنه!/ نگاهی به مستند «مُغیسُف»
- نمایش ۶ فیلم مستند ایرانی در برنامه انجمن آسیایی نیویورک
- نگاهی به مستند «زیر این چتر باران میبارد»/ چیزی خزنده و مرموز راه پیدا کرده به دفتر مدیری مسئول
- «کاغذپارهها» از اول بهمن اکران عمومی میشود
- خبرهای تازه از «اکران حقیقت»/ نمایش چهار مستند در بهمن ماه
- صنوبرهایِ شیرین، در همنوازیِ عشق
- مستندهای بخش مسابقه اصلی «ایدفا» معرفی شد
- شهرت یا آرامش / مستند «مزرعه کلارکسون»؛ پیچوخمهای مزرعهداری
- یک هشدار زیبا / مستند «سالی که جهان تغییر کرد»؛ حال خوش طبیعت وقتی انسان در قرنطینه بود
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین





