سینماسینما، فریبا اشوئی
نورالله عزیزمحمدی- مشهورترین قاضی جنایی ایران- در طول ۴۵ سال قضاوت خود قریب به ۴۵۰۰ پرونده قتل را بررسی کرده و حدود ۴۰۰۰ نفر را به اعدام یا قصاص محکوم کرده است. این پیرنگ اصلی مستند «قاضی و مرگ» به کارگردانی حسن خادمی است. ریچارد لیکاک (مستندساز مستقیم) معتقد است: «مستندسازی مکاشفه (کشف و شهود) و نگاه دقیق و موشکافانه به همراه دیدگاه شخصی مستندساز است.» نگاه از درون موضوع میآید. نگاه شیوه مستندساز است برای تلاش و رسیدن. نگاه یعنی: «چه بگویم؟ چگونه روایت کنم؟ دنبال چه باشم؟ به چه چیز برسم؟» مستندساز بر اساس موضوع خود، دنبال یک ایده مرکزی است. ایده مرکزی مستند «قاضی و مرگ» زندگی خود قاضی است یا مرگ محکومین؟ ایده مستند شالوده چیزی است که مخاطب در فیلم دنبال میکند. ایده مستند میتواند طرح یک پرسش باشد تا مستندساز با آن، به سمت موضوع اصلی برود. پاسخ به این پرسش در طول فیلم (بدنه) کلیت موضوع را تعیین خواهد ساخت. مستند «قاضی و مرگ» زیاده و پراکنده میگوید (پروندههای قتل، علل و احکام صادره، زندگیِ خصوصی حال و گذشته قاضی، سایه مرگ از کودکی تا حال). در این مستند، پیشتر ایده فیلم ساخته شده و نتیجهاش معلوم شده است. این در حالی است که ایده باید شالوده همه آن چیزی باشد که مخاطب در موضوع آن را دنبال میکند. امروزه بیشتر آثار مستند، کتابهای خواندهشدهاند. مستندساز پیشاپیش قضاوتش را کرده، نتیجه را گرفته و بعد آن را تصویری کرده است. نکته مهم به زعم نگارنده در یک اثر تصویری– نمایشی، مشخصا در مستند «قاضی و مرگ» این است که به مخاطب اجازه داده شود خودش در فیلم مشارکت کند، درباره موضوع قضاوت کند و نتیجه مطلوب را خودش به دست آورد. مخاطبِ تصمیمگیرنده، موضوع بیشتر برایش جذاب خواهد بود. کشف و شهود در شیوه مستند مشاهدهگر، مهمترین اصل است. حسن خادمی نورالله عزیزمحمدی (قاضی) را انتخاب و برای آن، هدف و ایدهپردازی کرده است. پرسش: هدف کارگردان از ساخت فیلم چیست؟ پاسخ: توضیح یا توجیه شغل قضاوت که در نمایش گزیدهای از ۴۰ و اندی سال خدمت و رقم بالای احکام قصاص صادره، البته بالقوههای جذابی نیستند.
پرسش: پیرنگ اصلی مستند «قاضی و مرگ» چیست؟ اتفاقات محیط کار (دادگاه جنایی- شعبه ۷) یا زندگی سوژه (خانه و اعضای خانواده)؟ نگاه و موضع سازنده اثر چیست؟ چگونه عناصر و پیرنگهای فرعی (پروندههای مورد قضاوت، گذشته و حالِ امروز قاضی) قرار است ما را شگفت زده کنند؟ جمعبندی فیلم و نتیجهگیری آن چیست؟ پاسخ: اینکه قاضی خوب وکیل بهتری خواهد بود! زیرمتن مهم این داستان (مفاهیمی کدگذاریشده) چه بوده است؟ زیرمتنها مخاطب را به معنایی بزرگتر از آنچه میبیند، میرسانند. جادوی سینمای مستند، حرکت زیرپوستی به سمت معناست. جادویی که در «قاضی و مرگ» برخلاف عنوان وزینش، چندان کارساز نبوده است.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- اخراجیها/ نگاهی به فیلم «خروج»
- بیحاصل!/ نگاهی به فیلم «خروج»
- گفتوگو با مهرشاد کارخانی/ جورقانیان عاشق واقعی سینما بود
- حتی اگر برای هیچکس مهم نباشد/ نگاهی به مستند «تیتراژ در سینمای ایران»
- اختصاصی/ گفتوگوی زندهیاد همایون خسروی دهکردی با خسرو سینایی/ با زندگی، زندگی کنید!
- اختصاصی/ گفتوگوی زندهیاد همایون خسروی دهکردی با خسرو سینایی/ پا روی زمین واقعیت و سر در تخیل داستان
- اختصاصی/ گفتوگوی زندهیاد همایون خسروی دهکردی با خسرو سینایی/ سه میلیمتر، راه زندگی من را عوض کرد!
- گفتوگو با ژرژ هاشمزاده، کارگردان «در سکوت»/ معتقد به مانیفست دادن نیستم
- سونامی سرطان و سینما/ نگاهی به فیلم «تمام چیزهایی که جایشان خالیست»
- داشتن یا نداشتن/ نگاهی به فیلم “زغال”
- عجایب و غرایبی به نام «کتاب آشپزی»/ نگاهی به فیلم «کتاب آشپزی»
- جهان برزخی متوسط / نگاهی به فیلم “روسی”
- حسرت/ نگاهی به فیلم «سورنجان»
- سکوت به مثابه فریاد/ نگاهی به فیلم “در سکوت”
- تمام داشتههای پنهان ما/ نگاهی به فیلم «تمام چیزهایی که جایشان خالی است»
نظر شما
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





