سینماسینما، حمیدرضا گرشاسبی:
ذهنمان را باز میکنیم به سینمای نوین ایران و بهسرعت یاد میآوریم که سهراب شهیدثالث از آن دست سینماسازانی است که در سکوهای نخست این نوع از سینما قرار میگیرد و مرتبتی بالا دارد؛ مردی جریانساز و حرکتدهنده خط و خطوطی در سینمایی ساکن و یکشکل. مرتبهای که با لجبازی ـ از نوع سازندهاش ـ و سماجت به دست میآید. به نظر میرسد نیتی که پشت خواستههای سهراب از ساخت سینمایی متفاوت بوده، آنچنان قوی بوده که پشت کردنهای دیگران به او و عدم حمایتهایشان نمیتوانسته خللی در عملی کردن آن نیت داشته باشد. به شهادت فیلمی که پیش رویمان داریم ـ «سفر سهراب»، ساخته امید عبدالهی ـ سهراب شهیدثالث، یا آنجور که خودش پای نامههایش امضا میکند، سهراب شهیدی، آدمِ جانسختی بوده که اتفاقا بخش زیادی از زندگیاش در بیماری و ضعف بدنی گذشته است. و این از آن کنایههای عجیب روزگار است که فردی با ضعف جسمانی و صرفا بر پایه عزمی استوار و نیتی فعالانه، در کورهراهی تاریک، عصا عصا میزند و جلو میرود. از آن دست نیتهایی که سهراب شهیدثالث برای ساختن سینمای متفاوت داشته، دیگرانِ زیادی هم داشتهاند، اما صرفا این نیتها به شکل نیتی ذهنی باقی ماندهاند و نه فقط به فعل درنیامدهاند، که با گذشت زمان، حتی در سینمایی که بوده، ترکیب شده و در آن سینما مستحیل شدهاند.
در سهراب شهیدثالث، از همان جوانی، هراس مرگ زودرس رشد داشته، آنچنانکه وقتی که میرود نیز عمر زیادی نکرده است. اما این عمر در عرصه فیلمسازی عمرِ پرباری بوده است. سهراب شهیدثالث در ایران فقط دو فیلم میسازد. البته دارم فیلمهای کوتاهش را و فیلمِ نیمهساختهاش را از کارنامهاش منها میکنم، اما با این کوتاه بودن دوره فیلمسازی او در ایران، بنای سینمایی را میگذارد که بعدها بسیاری بر شانههای او پا میگذارند و بالا میروند. اصلا سینمای تجربی به شکل درستش با او شروع میشود. سینمای ضدداستان و پرهیز از داستانگویی را با سینمای سهراب، به تماشا مینشینیم. پیش از او هیچکس نبوده که این اندازه از نهایتِ یک چیز ـ اینجا حذف داستان ـ پیش برود. جسارت او و بیزاریاش از سینمای زمانه خود، او را بهشدت از همدورههایش جدا میکند. از فیلم «سفر سهراب» و شخصیتی که از او بیرون میریزد، میشود فهمید که او تا چه اندازه بیرغبت بوده از شنیدن و دانستنِ نظراتی که دیگران درباره فیلمهایش داشتهاند. هم از اینروست که بهدقت و نهایت، همان کاری را کرده است که دلش میخواسته انجام دهد. از این جهت او فیلمساز کاملا خوشبختی بوده که چیزی جلودارش نبوده است.
فیلم «سفر سهراب» فیلم جمعوجور و سادهای است. مثل یک پایاننامه دانشجویی میماند. تقریبا همه چیز را ساده برگزار میکند. و بیشتر مثل نقد و تحلیل سینمای سهراب است به کمک تصویر و نه با خودکار بر کاغذ. اگرچه همان کاغذ و خودکارها بودهاند که مواد اولیه فیلم را شکل دادهاند. از طرفی دیگر، انتخاب راوی دوم شخص برای پیشبرد فیلم، درست به نظر نمیرسد. فیلمساز با سهراب حرف میزند و او را مورد خطاب قرار میدهد و مشکل همینجاست که چیزهایی را به سهراب میگوید که او خود از همه آنها خبر دارد. واگویههای فیلمساز با سهراب، مرور بخشهایی از زندگی سهراب است، صرفا با بیانِ دوم شخص. اینها چیزهایی هستند که خودِ سهراب زندگیشان کرده است.
منبع: ماهنامه هنر و تجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- کوچ سینماگران ایرانی به اروپا و آمریکا/ چه اتفاقی در راه است؟
- برای شرکت در پنجاه و یکمین جشنواره تورنتو؛ «یک روز شیرین» راهی کانادا شد
- برای هفتادونهمین دوره برگزاری؛ جشنواره لوکارنو فیلمهای ۱۱ بخش خود را اعلام کرد
- سهراب شهید ثالث، فیلمسازی آوانگارد با دیدگاهی فراتر از رئالیسم
- خانه هنرمندان ایران میزبان «سرزمین خیالی من» میشود/ اعتراضاتی که با بلیت مترو کلید خورد
- خاطرههای خبری؛ ماهی که پشت ابر پنهان نمیماند/ به بهانه نمایش «لایههای دروغ» در جشنواره
- سهراب شهیدثالث؛ فیلمسازی که در برابر سینمای مبتذل سازشناپذیر بود
- اکران «پنهان» و «برندگان» در سینماهای هنروتجربه + تیزر
- فیلمسازی با دغدغههای انسانی
- مدخلنویسی یا گزارشنویسی؟ مساله این است/ نگاهی گذرا بر کتاب «راهنمای فیلم سینمای ایران»
- برترینهای سینمای ایران در صد سال اخیر به انتخاب نویسندگان سینماسینما/ بخش سوم
- کودکانی که کودکی نمیکنند
- خبرهایی از فیلم «سهراب شهید ثالث» به کارگردانی مرتضی فرشباف
- همسفر کوچههای عشق/ یادداشت جواد طوسی درباره خسرو سینایی
- بازتاب بازنشر گفتگوی مجله فردوسی با سهراب شهید ثالث در سینماسینما / یادداشت محمد حقیقت
نظر شما
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





