سینماسینما، آرش عنایتی
قهرمانِ داستانِ این فیلم، شلوار جین میپوشد، موی بلندی دارد، موسیقی غربی گوش میدهد و کاپشنی به رنگ غیرمتعارف به تن دارد. تک تک این موارد در دههی هفتاد میلادی جرم انگاشته میشد. اگر این گزارهها برای شما آشناست یا بیش از پنج دهه از زندگی شما در ایران گذشته یا اطلاع دقیقی از گذشتهی زندگی در اتحاد جماهیر شوروی دارید. نخستین فیلم بلند دنیس تاراسوف اُکراینی از حقیقتی دهشتناک در ارتباط با دولت روسیه پرده برمیدارد! زمانیکه عوامل رژیم اتحاد جماهیر شوروی با همکاری گروهی از روانشناسان بر دگراندیشان مذهبی و سیاسی انگ جنون مینهادند و به همین بهانه آنها را در محیطهایی ایزوله، بستری (بخوانید محبوس) و با اِعمال اقسام روشهای درمانی (درواقع شکنجهها) حذفشان میکردند.
به طور مشخص و آنچنان که میشل فوکو در «تاریخ جنون» تبیین کرده است از قرن هفدهم به بعد، جنون دستآویزی شد برای دستگیری، جداسازی و مطرود ساختن گروهی از آدمیان. آدمیانی که به قوانین مسلم و قطعی حاکم بر اجتماع تن نمیدادند پس، از سوی دیگران مجنون پنداشته میشدند و همین مهم کافی بود برای دستیابی و دستیازی بر تن و روان ایشان؛ اما مگر یکی از الزامات زندگی اندیشمندانه و هنرمندانه چیزی جز سرباز زدن از قراردادهای حاکم است؟ به هر ترتیب کمونیستهای حاکم بر آن دیار با همین ترفند، نه تنها آنها را از جامعه دور میساختند، که با انجام روشهای مختلف شکنجه که از قضا راههای درمانی نامیده میشدند آهسته آهسته به حذف این افراد میپرداختند تا آنجا که قریب به دو میلیون نفر به این ترتیب حذف شدند.
فیلم «تشخیص: نافرمانی»، داستان کاراکتری به نام آندری داوژنکو است که در ابتدا نافرمانیاش در پوشش و سلیقهی موسیقاییاش، بی هدف و باری به هر جهت به نظر میرسد اما تاراسوف به مرور با بستری شدن آندری در یکی از همان آسایشگاههای کذایی با آشکار کردن تدریجی روند این پروسهی درمانی کذب، با همان صبر و طمانینه برآمدن طنین هدفاش را از بطن قهرماناش موکد میسازد. هدفی که بسان همهی آدمیانی که تحت حکومتهای تمامیتخواه میزیند چیزی جز آزادی نبوده و نیست. به عبارت دیگر تاراسوف به زیرکی نشان میدهد که چگونه شکنجهی مخالفان، به خلاف اهداف شکنجهگران یاری میرساند.
تاراسوف از طریق موتیفهای تصویری و شنیداری (نظیر بازسازی نقاشی ونگوگ-گردش زندانیها*-، آغازِ هر کنشِ اعتراضی آندری با موسیقی راک، خاموش شدن بخش بخش چراغهای راهروها و…) و بازی قابل تامل کوستیانتین تملیاک (درالقای مسیر جوشش درونیاش از درون به بیرون از طریق قبض و بسط اندامها) روند برآمدن این آگاهی از ناخودآگاه به ساحت خودآگاه را به نمایش در میآورد.
*Prisoners Round
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «مردن ترسناک نیست»؛ شرافت در قامت زیبای معشوق
- «روایت یک انتصاب »؛ شروع سرخوشانه، پایان تراژیک
- «پایان یک دوران زیبا»؛ سازش
- ماجرایِ ظریفِ وزارت خارجهی سوئیس
- آینهی استاد!
- «بیچاره، پاول بیچاره»؛ جشنِ تشییع!
- پسا سولاریس!
- فیلم «۹۷۷»؛ پسا سولاریس!
- «ستاره»؛ آکواریوم
- «شوهر ستاره»؛ حقیقتی منبعث از زندگی و تجربهی زیستهی بخشی از زنان
- به وقت فرعون
- «بچه مردم»؛ فیلمی که به دیگران جوالدوز میزند، اما از زدن سوزن به خودی باز میماند
- ذلت ماندن یا لذت رفتن و رستن!
- قابهای رنگین از روزگاری ننگین!/ نگاهی به فیلم ۱۹۷۶
- سقوط قهرمان، فروپاشی جامعه/ نگاهی به فیلم «اعدام»
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





