سینماسینما، محمد ناصریراد
جشنواره جهانی فیلم فجر در دوره چهلوسوم، با همهی موافقتها و مخالفتها، تجربهای متفاوت و قابل تأمل بود؛ تجربهای که بیش از هر اتفاقی، مسئلهی مکان برگزاری را دوباره به یکی از موضوعات اصلی سینمای ایران تبدیل کرد. انتقال جشنواره به شیراز، صرفاً یک جابهجایی جغرافیایی نبود، بلکه تلاشی بود برای شکستن تمرکز دیرپای فرهنگی در پایتخت؛ تلاشی که اگرچه بینقص نبود، اما ارزش آزمودن و تداوم داشته و دارد.
شیراز، با پیشینه فرهنگی روشن، زیرساختهای مناسب و فضای اجتماعی امن و آرام، نشان داد که میتواند میزبان رویدادی با مختصات بینالمللی باشد. تجربه جهانی نیز بارها ثابت کرده که جشنوارههای بزرگ الزاماً در پایتختها شکل نمیگیرند؛ کن، ونیز، بوسان و شانگهای نمونههایی روشن از این رویکردند.
از این منظر، تلقی جشنواره ۴۳ بهعنوان رویدادی آزمایشی چندان منطبق با واقعیتهای اجرایی نیست و بهنظر میرسد زمان آن رسیده که درباره تثبیت دبیرخانه جشنواره جهانی فیلم فجر در شیراز، تصمیمی جدی و بلندمدت گرفته شود.
در کنار این نکات مثبت، جشنواره امسال با چالشهایی نیز روبهرو بود که نمیتوان آنها را نادیده گرفت. ترک جشنواره توسط نوری بیلگه جیلان در میانه رویداد، اتفاقی ساده یا حاشیهای نبود و بیتردید نیازمند بررسی دقیقتر در سطح مدیریتی و ارتباطات بینالمللی است. همچنین حضور منتقدان سینمایی در این دوره، بهویژه در مقایسه با انتظار موجود از یک جشنواره جهانی، کمرنگتر از حد مطلوب بود و همین مسئله به بازتاب رسانهای نهچندان پررنگ جشنواره دامن زد. جشنوارهای با این عنوان، ناگزیر است نسبت خود را با رسانه و نقد حرفهای جدیتر تعریف کند.
از سوی دیگر، سختگیریهای ورود و خروج، هرچند از منظر امنیتی قابل فهم است، اما در عمل موجب رنجش بخشی از اصحاب رسانه و هنرمندان شد. بهنظر میرسد میتوان بدون کاستن از سطح امنیت، با مدیریت نرمتر و حرفهایتر، شأن و آرامش مهمانان جشنواره را بیش از پیش حفظ کرد.
در بُعدِ محتوایی نیز یکی از انتظارات جدی، تلاش برای جذب آثار پریمیر و نمایشهای نخست بود. اگر جشنواره جهانی فیلم فجر قصد دارد جایگاه منطقهای و بینالمللی خود را ارتقا دهد، ناگزیر است سطح خود را در انتخاب آثار بالا ببرد و به سمت نمایشهایی حرکت کند که برای مخاطب حرفهای، کشف و امتیاز محسوب میشوند.
بهطور کلی جشنواره ۴۳ را میتوان تجربهای مهم و آموزنده دانست؛ تجربهای که اگر با نگاه انتقادی، برنامهریزی بلندمدت و تصمیمهای شجاعانه همراه شود، میتواند به تثبیت هویت جشنواره و تقویت جایگاه شیراز در نقشه سینمای ایران بینجامد. آیندهی این رویداد، بیش از هر چیز، در گرو پذیرش نقد، اعتماد به ظرفیتهای بیرون از مرکز و پرهیز از نگاه موقت و آزمونمحور است.
در نهایت، آنچه جشنواره چهلوسوم را واجد اهمیت میکند، امکانهاییست که میتواند پیش روی آن گشوده شود.
اگر تجربه امسال با حوصله، گفتوگو و اعتماد به بدنه حرفهای سینما جمعبندی شود، جشنواره جهانی فیلم فجر میتواند از یک رویداد مقطعی به نهادی اثرگذار و قابل اتکا تبدیل شود؛ نهادی که هم در نسبت با سینمای ایران معنا دارد و هم در افقِ منطقهای و بینالمللی. شیراز این ظرفیت را دارد که به خانهای ثابت برای این جشنواره بدل شود و استمرار، مهمترین سرمایهای است که میتواند به آینده آن اعتبار ببخشد.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «روما»؛ تجربهای بصری و انسانی از زندگی و طبقات جامعه
- خوانشی فرمال و اجتماعی از «خشت و آینه»؛ خشتِ توسعه، آینه تنهایی
- نقدی بر مستند گفتوگومحور از پگاه آهنگرانی؛ پرترهای در فضای بسته
- «قمرتاج»؛ از ثبتِ واقعیت تا سازماندهی روایت
- جهانِ پشتِ یک تصادف
- خوانشی روانشناختی از «چشمبادومی»؛ روایت گسسته در آینه هویتِ متلاشی
- تأملی بر حضور نوری بیلگه جیلان در جشنواره جهانی فیلم فجر؛ داور غایب
- جشنواره جهانی فیلم فجر۴۳؛ در ایستگاه پایانی «درس آموختهها» بهترین فیلم شد/ جایزه ویژه داوران به کارگردان ژاپنی رسید
- نقدی بر فیلمهای کوتاه باکس شیراز در جشنواره جهانی فیلم فجر
- «معامله در مرز»؛ وقتی معامله به آزمون وجدان بدل میشود
- معرفی داوران چهار بخش جشنواره جهانی فیلم فجر
- یادداشتی بر فیلم سینمایی «مرد خاموش»؛ آنجا که باد سخن میگوید و انسان خاموش میماند
- چهل و سومین جشنواره جهانی فیلم فجر؛ آثار بخشهای چشمانداز و زیتون شکسته معرفی شدند
- برنامه نشستهای چهلوسومین جشنواره جهانی فیلم فجر منتشر شد
- جشنواره جهانیِ فیلم فجر در شیراز؛ جشنواره ثبات میخواهد
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- عباس کیارستمی؛ برجستهترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی
- ادامه موفقیت «نبرد دوگل»
- «دن کیشوتِ» اورسن ولز به پایان میرسد
- فرزاد جمشیدی درگذشت
- حامد بهداد؛ بازیگر مولف و قائم به انرژی
- جایزه معتبر جشنواره مونتکارلو به «یونیفرم» رسید
- «وظیفه»؛ آینهای روانکاوانه بر بحرانهای انسان معاصر
- «مایکل»، «اوپنهایمر» را پشت سر گذاشت
- «نبرد دوگل؛ نامت را مینویسم» و الگوی ساخت فیلمی درباره مصدق
- اجرای نمایش «نیمه تاریک ماه» آغاز شد/ سومین دور اجرای نمایش کودک «میخوام به دنیا بیام»
- «تلومر»؛ روایتی از فرسایش و بازآفرینی در دل بیزمانی
- فیلم کوتاه «نفر ۱۶۹» آماده نمایش شد/ فیلمبرداری «نفس کشیدن زیر آب» به پایان رسید
- چرا خودمان را مقید به قانونی کنیم که مربوط به ۴۰ سال گذشته است؟/ درباره دو قطبی خطرناک در سینمای ایران
- شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛ فیلم عباس کیارستمی نمایش داده میشود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل
- دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ ۱۱ سینماگر ایرانی عضو آکادمی اسکار میشوند
- پس از دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ نادر ساعیور عضویت در آکادمی اسکار را نپذیرفت
- نقدی بر فیلم «دراما»/ کالبدشکافی یک فروپاشی: معماریِ تروما و روانرنجوری مدرن
- درباره «زن و بچه»/ زنی در میانه خشم و خروش و بخشش
- داوری آزاده بیزارگیتی در جشنواره ایتالیایی
- محمود کلاری رییس هییت داورانِ جشنواره زردآلوی طلایی شد
- ابتکار کیت بلانشت برای حمایت از هنرمندان مقابل هوش مصنوعی
- دلاور دوستانیان درگذشت
- «شیفت آخر بیمارستان»؛ روایتی انسانی از جنگی که جان انسانها را هدف گرفت
- مجموعه فیلمهای استنلی کوبریک منتشر میشود
- «برای فروش» از ۱۰ تیر روی صحنه میرود
- بزرگداشت عدنان غُریفی برگزار شد؛ راوی نخل
- در بیست و هشتمین دوره برگزاری؛ «راپسودی آتلانتیک» بهترین فیلم جشنواره شانگهای شد
- «آشغالهای دوست داشتنی»؛ جنگ روایتها
- بازگشت «بامداد خمار» از ۲۲ تیر
- معرفی هییت داوران هشتاد و سومین جشنواره فیلم ونیز
