سینماسینما، محمد ناصریراد
جشنواره جهانی فیلم فجر در دوره چهلوسوم، با همهی موافقتها و مخالفتها، تجربهای متفاوت و قابل تأمل بود؛ تجربهای که بیش از هر اتفاقی، مسئلهی مکان برگزاری را دوباره به یکی از موضوعات اصلی سینمای ایران تبدیل کرد. انتقال جشنواره به شیراز، صرفاً یک جابهجایی جغرافیایی نبود، بلکه تلاشی بود برای شکستن تمرکز دیرپای فرهنگی در پایتخت؛ تلاشی که اگرچه بینقص نبود، اما ارزش آزمودن و تداوم داشته و دارد.
شیراز، با پیشینه فرهنگی روشن، زیرساختهای مناسب و فضای اجتماعی امن و آرام، نشان داد که میتواند میزبان رویدادی با مختصات بینالمللی باشد. تجربه جهانی نیز بارها ثابت کرده که جشنوارههای بزرگ الزاماً در پایتختها شکل نمیگیرند؛ کن، ونیز، بوسان و شانگهای نمونههایی روشن از این رویکردند.
از این منظر، تلقی جشنواره ۴۳ بهعنوان رویدادی آزمایشی چندان منطبق با واقعیتهای اجرایی نیست و بهنظر میرسد زمان آن رسیده که درباره تثبیت دبیرخانه جشنواره جهانی فیلم فجر در شیراز، تصمیمی جدی و بلندمدت گرفته شود.
در کنار این نکات مثبت، جشنواره امسال با چالشهایی نیز روبهرو بود که نمیتوان آنها را نادیده گرفت. ترک جشنواره توسط نوری بیلگه جیلان در میانه رویداد، اتفاقی ساده یا حاشیهای نبود و بیتردید نیازمند بررسی دقیقتر در سطح مدیریتی و ارتباطات بینالمللی است. همچنین حضور منتقدان سینمایی در این دوره، بهویژه در مقایسه با انتظار موجود از یک جشنواره جهانی، کمرنگتر از حد مطلوب بود و همین مسئله به بازتاب رسانهای نهچندان پررنگ جشنواره دامن زد. جشنوارهای با این عنوان، ناگزیر است نسبت خود را با رسانه و نقد حرفهای جدیتر تعریف کند.
از سوی دیگر، سختگیریهای ورود و خروج، هرچند از منظر امنیتی قابل فهم است، اما در عمل موجب رنجش بخشی از اصحاب رسانه و هنرمندان شد. بهنظر میرسد میتوان بدون کاستن از سطح امنیت، با مدیریت نرمتر و حرفهایتر، شأن و آرامش مهمانان جشنواره را بیش از پیش حفظ کرد.
در بُعدِ محتوایی نیز یکی از انتظارات جدی، تلاش برای جذب آثار پریمیر و نمایشهای نخست بود. اگر جشنواره جهانی فیلم فجر قصد دارد جایگاه منطقهای و بینالمللی خود را ارتقا دهد، ناگزیر است سطح خود را در انتخاب آثار بالا ببرد و به سمت نمایشهایی حرکت کند که برای مخاطب حرفهای، کشف و امتیاز محسوب میشوند.
بهطور کلی جشنواره ۴۳ را میتوان تجربهای مهم و آموزنده دانست؛ تجربهای که اگر با نگاه انتقادی، برنامهریزی بلندمدت و تصمیمهای شجاعانه همراه شود، میتواند به تثبیت هویت جشنواره و تقویت جایگاه شیراز در نقشه سینمای ایران بینجامد. آیندهی این رویداد، بیش از هر چیز، در گرو پذیرش نقد، اعتماد به ظرفیتهای بیرون از مرکز و پرهیز از نگاه موقت و آزمونمحور است.
در نهایت، آنچه جشنواره چهلوسوم را واجد اهمیت میکند، امکانهاییست که میتواند پیش روی آن گشوده شود.
اگر تجربه امسال با حوصله، گفتوگو و اعتماد به بدنه حرفهای سینما جمعبندی شود، جشنواره جهانی فیلم فجر میتواند از یک رویداد مقطعی به نهادی اثرگذار و قابل اتکا تبدیل شود؛ نهادی که هم در نسبت با سینمای ایران معنا دارد و هم در افقِ منطقهای و بینالمللی. شیراز این ظرفیت را دارد که به خانهای ثابت برای این جشنواره بدل شود و استمرار، مهمترین سرمایهای است که میتواند به آینده آن اعتبار ببخشد.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «روما»؛ تجربهای بصری و انسانی از زندگی و طبقات جامعه
- خوانشی فرمال و اجتماعی از «خشت و آینه»؛ خشتِ توسعه، آینه تنهایی
- نقدی بر مستند گفتوگومحور از پگاه آهنگرانی؛ پرترهای در فضای بسته
- «قمرتاج»؛ از ثبتِ واقعیت تا سازماندهی روایت
- جهانِ پشتِ یک تصادف
- خوانشی روانشناختی از «چشمبادومی»؛ روایت گسسته در آینه هویتِ متلاشی
- تأملی بر حضور نوری بیلگه جیلان در جشنواره جهانی فیلم فجر؛ داور غایب
- جشنواره جهانی فیلم فجر۴۳؛ در ایستگاه پایانی «درس آموختهها» بهترین فیلم شد/ جایزه ویژه داوران به کارگردان ژاپنی رسید
- نقدی بر فیلمهای کوتاه باکس شیراز در جشنواره جهانی فیلم فجر
- «معامله در مرز»؛ وقتی معامله به آزمون وجدان بدل میشود
- معرفی داوران چهار بخش جشنواره جهانی فیلم فجر
- یادداشتی بر فیلم سینمایی «مرد خاموش»؛ آنجا که باد سخن میگوید و انسان خاموش میماند
- چهل و سومین جشنواره جهانی فیلم فجر؛ آثار بخشهای چشمانداز و زیتون شکسته معرفی شدند
- برنامه نشستهای چهلوسومین جشنواره جهانی فیلم فجر منتشر شد
- جشنواره جهانیِ فیلم فجر در شیراز؛ جشنواره ثبات میخواهد
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- مراسم تشییع و خاکسپاری پیکر زنده یاد «اکبر عبدی»
- با بازی دیوید جانسون؛ دنباله سوم «پلنگ سیاه» ساخته میشود
- پاتوق مستند و نمایش «دختران باد» و «بوم ایرانی»
- اکبر عبدی به خانه ابدی بدرقه شد
- در رثای خیرخواه، اکبر آقای عبدی!
- خوانهای اودیسئوس؛ سفر اسطورهای میان هیولاها، وسوسهها و آزمونهای انسانی
- اکبر عبدی؛ از بازیگریِ بدن تا آفرینش شخصیت
- آخرین پلان مرد هزارچهره؛ اکبر عبدی در قاب جاودانگی
- اکبر عبدی درگذشت
- عکاس مشهور ایرانی در بستر بیماری/ یک درخواست از وزیر ارشاد
- ۲ فیلم ایرانی در ایتالیا؛ آثار قرایی و عسگری در ونیز ۲۰۲۶ نمایش داده میشود
- کورش سلیمانی از مدیریت تئاترشهر استعفا داد
- «در محاصره» به آفریقا جنوبی میرود
- در هشتاد و سومین دوره برگزاری؛ فیلمهای جشنواره ونیز با آثاری از سینماگران ایرانی اعلام شد
- نولان در صدر لیست؛ فهرستی از ۱۰۰ کارگردان قدرتمند هالیوود منتشر شد
- «اودیسه» نولان؛ سفری خیرهکننده به قلب اسطوره، اما نه به عمق انسان
- به مناسبت هفت سالگی سوینا؛ نسخه ویژه نابینایان «گیلانه» با صدای گلاب آدینه منتشر میشود
- «مرا ببوس»؛ صدای زنی که روایت را از آنِ خود میکند
- آغاز اکران آنلاین مستند «ساعت بیولوژیک»/ جشنواره سریالسازی نوین با روایت عمودی
- «کلاغ»؛ به دنبال روایتی غیرکلیشهای
- «بایسیکلران»؛ دور باطل در جهانی گروتسک
- جشنواره ونیز ۲۰۲۶؛ آیا فیلمی از ایران شانس رفتن به مسابقه را دارد؟
- هجوم به یک سالن تئاتر به دلیل مطالبه مالی!
- نهمین جایزه کتاب سال سینمایی در ایستگاه پایانی
- چرا «مزرعه حیوانات» نفروخت؟
- برای آخرین بار، «مرا ببوس»
- «استخر»؛ خواستن یا نخواستن؟
- فینال جام جهانی رقیب روز یکشنبهی فیلم نولان
- «جزیره رنگین»؛ وقتی خسرو سینایی جنوب را به روایت خود میآفریند
- معمای اقتباس از «طوبا و معنای شب»
