سینماسینما، محمد ناصریراد
جشنواره جهانی فیلم فجر در دوره چهلوسوم، با همهی موافقتها و مخالفتها، تجربهای متفاوت و قابل تأمل بود؛ تجربهای که بیش از هر اتفاقی، مسئلهی مکان برگزاری را دوباره به یکی از موضوعات اصلی سینمای ایران تبدیل کرد. انتقال جشنواره به شیراز، صرفاً یک جابهجایی جغرافیایی نبود، بلکه تلاشی بود برای شکستن تمرکز دیرپای فرهنگی در پایتخت؛ تلاشی که اگرچه بینقص نبود، اما ارزش آزمودن و تداوم داشته و دارد.
شیراز، با پیشینه فرهنگی روشن، زیرساختهای مناسب و فضای اجتماعی امن و آرام، نشان داد که میتواند میزبان رویدادی با مختصات بینالمللی باشد. تجربه جهانی نیز بارها ثابت کرده که جشنوارههای بزرگ الزاماً در پایتختها شکل نمیگیرند؛ کن، ونیز، بوسان و شانگهای نمونههایی روشن از این رویکردند.
از این منظر، تلقی جشنواره ۴۳ بهعنوان رویدادی آزمایشی چندان منطبق با واقعیتهای اجرایی نیست و بهنظر میرسد زمان آن رسیده که درباره تثبیت دبیرخانه جشنواره جهانی فیلم فجر در شیراز، تصمیمی جدی و بلندمدت گرفته شود.
در کنار این نکات مثبت، جشنواره امسال با چالشهایی نیز روبهرو بود که نمیتوان آنها را نادیده گرفت. ترک جشنواره توسط نوری بیلگه جیلان در میانه رویداد، اتفاقی ساده یا حاشیهای نبود و بیتردید نیازمند بررسی دقیقتر در سطح مدیریتی و ارتباطات بینالمللی است. همچنین حضور منتقدان سینمایی در این دوره، بهویژه در مقایسه با انتظار موجود از یک جشنواره جهانی، کمرنگتر از حد مطلوب بود و همین مسئله به بازتاب رسانهای نهچندان پررنگ جشنواره دامن زد. جشنوارهای با این عنوان، ناگزیر است نسبت خود را با رسانه و نقد حرفهای جدیتر تعریف کند.
از سوی دیگر، سختگیریهای ورود و خروج، هرچند از منظر امنیتی قابل فهم است، اما در عمل موجب رنجش بخشی از اصحاب رسانه و هنرمندان شد. بهنظر میرسد میتوان بدون کاستن از سطح امنیت، با مدیریت نرمتر و حرفهایتر، شأن و آرامش مهمانان جشنواره را بیش از پیش حفظ کرد.
در بُعدِ محتوایی نیز یکی از انتظارات جدی، تلاش برای جذب آثار پریمیر و نمایشهای نخست بود. اگر جشنواره جهانی فیلم فجر قصد دارد جایگاه منطقهای و بینالمللی خود را ارتقا دهد، ناگزیر است سطح خود را در انتخاب آثار بالا ببرد و به سمت نمایشهایی حرکت کند که برای مخاطب حرفهای، کشف و امتیاز محسوب میشوند.
بهطور کلی جشنواره ۴۳ را میتوان تجربهای مهم و آموزنده دانست؛ تجربهای که اگر با نگاه انتقادی، برنامهریزی بلندمدت و تصمیمهای شجاعانه همراه شود، میتواند به تثبیت هویت جشنواره و تقویت جایگاه شیراز در نقشه سینمای ایران بینجامد. آیندهی این رویداد، بیش از هر چیز، در گرو پذیرش نقد، اعتماد به ظرفیتهای بیرون از مرکز و پرهیز از نگاه موقت و آزمونمحور است.
در نهایت، آنچه جشنواره چهلوسوم را واجد اهمیت میکند، امکانهاییست که میتواند پیش روی آن گشوده شود.
اگر تجربه امسال با حوصله، گفتوگو و اعتماد به بدنه حرفهای سینما جمعبندی شود، جشنواره جهانی فیلم فجر میتواند از یک رویداد مقطعی به نهادی اثرگذار و قابل اتکا تبدیل شود؛ نهادی که هم در نسبت با سینمای ایران معنا دارد و هم در افقِ منطقهای و بینالمللی. شیراز این ظرفیت را دارد که به خانهای ثابت برای این جشنواره بدل شود و استمرار، مهمترین سرمایهای است که میتواند به آینده آن اعتبار ببخشد.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «روما»؛ تجربهای بصری و انسانی از زندگی و طبقات جامعه
- خوانشی فرمال و اجتماعی از «خشت و آینه»؛ خشتِ توسعه، آینه تنهایی
- نقدی بر مستند گفتوگومحور از پگاه آهنگرانی؛ پرترهای در فضای بسته
- «قمرتاج»؛ از ثبتِ واقعیت تا سازماندهی روایت
- جهانِ پشتِ یک تصادف
- خوانشی روانشناختی از «چشمبادومی»؛ روایت گسسته در آینه هویتِ متلاشی
- تأملی بر حضور نوری بیلگه جیلان در جشنواره جهانی فیلم فجر؛ داور غایب
- جشنواره جهانی فیلم فجر۴۳؛ در ایستگاه پایانی «درس آموختهها» بهترین فیلم شد/ جایزه ویژه داوران به کارگردان ژاپنی رسید
- نقدی بر فیلمهای کوتاه باکس شیراز در جشنواره جهانی فیلم فجر
- «معامله در مرز»؛ وقتی معامله به آزمون وجدان بدل میشود
- معرفی داوران چهار بخش جشنواره جهانی فیلم فجر
- یادداشتی بر فیلم سینمایی «مرد خاموش»؛ آنجا که باد سخن میگوید و انسان خاموش میماند
- چهل و سومین جشنواره جهانی فیلم فجر؛ آثار بخشهای چشمانداز و زیتون شکسته معرفی شدند
- برنامه نشستهای چهلوسومین جشنواره جهانی فیلم فجر منتشر شد
- جشنواره جهانیِ فیلم فجر در شیراز؛ جشنواره ثبات میخواهد
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- «مرغ سحر» تصنیفی که به زمزمه جمعی بدل شد
- بحث بر سر فیلمی که نخل طلا گرفت
- واکنش نائبرییس خانه سینما به تکذیبیه قوهقضاییه
- آکادمی داوری اعلام کرد؛ ریدلی اسکات اسکار افتخاری میگیرد
- «پاستا آلفردو» از آلبانی جایزه گرفت/ «ماهی کوچولو» آماده نمایش و پخش جهانی شد
- «هوکوم»؛ وحشت و بار سنگین گذشته در جنگلهای مرطوب
- روایت غالب، در تقابل با روایت مغلوب
- نمایش «دیوانه خانه زری بوره»/ جُـنون آرام
- استقبال از فیلمهای سینماگران ایرانی در فرانسه چطور است؟
- جنابخان؛ لبخندی بر روزهای پرالتهاب
- جشنواره آمریکایی به فیلم مهران رنجبر جایزه داد
- انتشار کتاب صوتی «ستارهی لیلا» با صدای گلچهره سجادیه
- با اهدای جوایز هفتاد و نهمین دوره؛ «مرگ فروشنده» موفقترین بازسازی یک نمایش در تاریخ جوایز تونی شد
- در شصتمین دوره برگزاری؛ کارلووی واری از مگی جیلنهال و جسی آیزنبرگ تجلیل میکند
- «تهران کنارت»؛ همچون طنینی که در خود میپیچد
- چهار جایزه بینالمللی برای فیلم «این صداها واقعیست»
- موافقت شورای صنفی نمایش با پخش بازیهای فوتبال ایران در سینما
- وکیل مدافع خبر داد: تایید حکم غیابی جعفر پناهی به حبس و ممنوعیت خروج از کشور
- «مجلس ضربت زدن»؛ جدال جهل و خرد
- «بدنام»؛ کابوس زیستن در حاشیه بدنامی
- فیلمبرداری «جزیره من» آغاز شد/ حضور برد پیت در صحنهی بزرگترین رقابتهای موتورسواری جهان
- «خون بس» برنده جایزه بزرگ بهترین فیلمنامه کوتاه رودآیلند شد
- مرجان ساتراپی درگذشت
- مرجان ساتراپی؛ کارگردانی استاندارد و نویسندهای مولف
- «تهران کنارت»؛ من از تو دل نمیکنم
- «پلان آخر بازی»؛ همچون پرندهی مهاجری، که پرواز برایش شکل غایی سفر است
- فخری خوروش؛ بازیگر مولف و ستاره موج نوی سینمای ایران
- «تهران کنارت»؛ زخمهای کاری، از نمایی دیگر
- فرهاد ارجمندی درگذشت
- به حرمت پیدا نشدن ماکان/نامه ای به پرویز پرستویی
