سینماسینما، رویا فتحاللهزاده
فیلم «پنج» مستند داستانیای در حوزه دانش مردمشناسی به شمار میآید که بدون بهکارگیری گفتار متن یا دیالوگهایی که بیانگر اندیشه و باورهای نویسنده و کارگردان باشد، با زبان تصویر روایتی از زیستجهان پیرمردی شَعرباف در شهر یزد را بازگو می کند. فیلم برشی از زندگی واقعی پیرمرد شَعرباف را به شکل یک داستان روایت میکند و در این میان میکوشد به طور غیرمستقیم، فرهنگ و آداب و رسوم و جاذبههای گردشگری شهر یزد را برای مخاطبان معرفی کند. شَعربافی یکی از هنرهای قدیمی مردم ایران بهویژه یزدیها به شمار میآید. در شهر یزد، مجموع مشاغل نساجی سنتی (داراییبافی، احرامیبافی) را که به وسیله دستگاه سنتی بافندگی بافته میشود، شعربافی مینامند. فیلم بهخوبی قواعد فیلمنامهای را رعایت کرده است. ما در ابتدا زندگی عادی و روزمره پیرمرد را میبینیم که ریتم آن با ضرباهنگ ساعت قدیمیاش هماهنگ است.
پیرمرد هنگام شعربافی، انجام آن را با صدای ثانیههای ساعتش هماهنگ میکند. او از این طریق، نوعی هارمونی را در زیستجهانش خلق کرده است. نکته قابل توجه، خلاقیت کارگردان در به تصویر درآوردن جاذبههای فرهنگی شهر یزد است. به این صورت که پیرمرد سوار بر دوچرخه میشود و ما با حرکت او یزد و زندگی روزمره مردمش را نظاره میکنیم. اما پرده دوم فیلمنامه زمانی آغاز میشود که ساعت پیرمرد از کار میافتد. در سکانسی از فیلم دوربین در نمای بسته حرکت رفت و برگشت پاندول ساعت را نشان میدهد که به طور ناگهانی متوقف میشود. پیرمرد از کارش دست میکشد و با تعجب به ساعت نگاه میکند. سپس تصاویری از مردم یزد در حرفههای مختلف را میبینیم که از کار دست کشیدهاند و به نقطهای نامعلوم خیره شدهاند. سکانس مربوط به از کار افتادن ساعت پیرمرد معنایی عمیق در خود دارد. پس از متوقف شدن ساعت، ریتم زندگی پیرمرد دچار اختلال میشود. او نمیتواند فعالیتهای روزمرهاش را انجام دهد و این نامتوازن شدن نهتنها در زندگی پیرمرد، بلکه در ماهیت زندگی مردم یزد نیز ایجاد میشود. او میکوشد ساعتهایی دیگر را جایگزین ساعت قدیمیاش کند، اما هیچکدام نمیتوانند هارمونی را به زندگی او بازگردانند. فیلم، ساعت قدیمی پیرمرد را به عنوان عنصری از بافت سنتی یزد معنا میکند و آنچنان این بافت سنتی هارمونی و توازن دارد که با خدشهدار شدن یک عنصر از آن بقیه عناصر آن نیز دچار اختلال میشود. بنابراین با توقف ساعت پیرمرد میبینیم که ریتم زندگی در شهر به هم میریزد و عشق و محبتها به جدایی و مشاجره بدل میشود. پیرمرد احساس افسردگی و درماندگی میکند تا اینکه یک روز در کاسه آب، نقش نمادین خورشید را میبیند و اینگونه نقطه عطف دوم فیلم و فصل گرهگشایی فیلمنامه رقم میخورد. او به زیرزمین خانهاش میرود و مجسمه سفالی خورشید را می یابد و بر دیوار مغازهاش نصب میکند. خورشید در ایران باستان جایگاه و احترام خاصی داشته و همواره مورد ستایش قرار میگرفته است. خورشید نزد زرتشتیان نمادی از روشنایی و فروغ و چشم اهورا مزدا به شمار میآید. بنابراین پیرمرد با دیدن نقش خورشید در کاسه آب، دلش روشن میشود و از آن پس با شنیدن ضرباهنگ قلبش و گوش دادن به ندای درونیاش که برآمده از هویتش است، به جریان عادی زندگیاش بازمیگردد.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- مهدی شامحمدی: اکران آنلاین تاثیری بر تعداد مخاطبان مستند نداشت/ مستند اجتماعی همیشه پر مخاطب است
- بازخوانی یک قتل از پیش طراحی شده/ نگاهی به مستند «ترور سرچشمه»
- گفت آن گلیم خویش بدر میبرد ز موج/ وین جهد میکند که بگیرد غریق را/ نگاهی به مستند «صبیه»
- آبشخورِ آهوانِ تشنه!/ نگاهی به مستند «مُغیسُف»
- نمایش ۶ فیلم مستند ایرانی در برنامه انجمن آسیایی نیویورک
- نگاهی به مستند «زیر این چتر باران میبارد»/ چیزی خزنده و مرموز راه پیدا کرده به دفتر مدیری مسئول
- «کاغذپارهها» از اول بهمن اکران عمومی میشود
- خبرهای تازه از «اکران حقیقت»/ نمایش چهار مستند در بهمن ماه
- صنوبرهایِ شیرین، در همنوازیِ عشق
- مستندهای بخش مسابقه اصلی «ایدفا» معرفی شد
- شهرت یا آرامش / مستند «مزرعه کلارکسون»؛ پیچوخمهای مزرعهداری
- یک هشدار زیبا / مستند «سالی که جهان تغییر کرد»؛ حال خوش طبیعت وقتی انسان در قرنطینه بود
- قدیمیترین تصاویر عزاداریها و مجالس آذری زبانها در مستند «صادق الوعد»
- نه فرشتهام، نه شیطان
- مردی که نمیخندید ولی میخنداند! / «باستر بزرگ»؛ مستندی درباره مرد صورت سنگی
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین





