پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

سینماسینما، رضا صائمی

حالا بیش از یک دهه است که جذابیت جشنواره فیلم فجر که تماشای فیلم ها در آن را وسوسه انگیز می کند به حضور فیلم اولی ها برمی گردد. فیلم اولی هایی که نشان دادند نسل جدید و جوان فیلمسازان نه کارگردان های مبتدی که مترقی اند و آنها هستند که سطح و مرز استاندارهای فیلمسازی را تعیین و جا به جا می کنند. اما امسال همه فیلم اولی ها یکدست نیستند و دست کم شاهد سه گونه فیلم اولی در جشنواره هستیم. یکی فیلم اولی های مستقلی که اغلب کار خود را با ساخت فیلم های کوتاه آغاز کردند و با پختگی گام به گام در فیلمسازی به تولید نخستین فیلم بلند خود رسیدند. برخی از آنها تجربه مستند سازی هم در کارنامه خود دارند. شگفتی ها یا پدیده های جشنواره اغلب در میان این گروه پدیدار می شود. فیلمسازان مستقلی که بدون هیچ ربط و نسبتی خانوادگی یا سیاسی و صرفا مبتنی بر توانمندی های سینمایی، فیلم اول خود را ساختند. در جشنواره امسال «کاظم دانشی» با فیلم «علفرار»، امید شمس با فیلم «ملاقات خصوصی» از این دسته  هستند و «هادی حجازی فر» را هم گرچه چهره شناخته شده ای است می توان در همین گروه قرار داد که نخستین فیلم بلند خود در مقام کارگردان را به جشنواره آورده است. اما گروه دوم فیلم اولی ها که کم هم نیستند فیلمسازانی هستند که به واسطه نسبت خونی و خانوادگی و اغلب به پشتوانه پدران خود فیلم ساخته اند. در واقع آنها بیش از آنکه فیلم اولی باشند، فیلم اولادی هستند. فرزندان و اولاد سینمایی که از دل خانواده خود به خانواده سینما پیوسته اند. «یوسف حاتمی کیا» فرزند ابراهیم حاتمی کیا با فیلم «شب طلایی»، «حمید شاه حاتمی» فرزند علی شاه حاتمی با فیلم «ماهان» که در این فیلم پدران تهیه کننده پسران هم هستند. «علی حضرتی» فرزند «الیاس حضرتی» نماینده سابق مجلس با فیلم «شهرک»، «عباس نادران» فرزند «الیاس نادران» نماینده سابق مجلس که تهیه کننده فیلم «شادروان» است و «سید مرتضی فاطمی» فرزند «سید عباس فاطمی» از مدیران باسابقه صدا و سیما از جمله فیلم اولی هایی هستند که در جشنواره امسال حضور دارند. در این میان شاهد یک گونه عجیب و غریب فیلم اولی هم در جشنواره هستیم. «رامین سهراب» که در فنلاند زندگی می کند، به زبان فارسی مسلط نیست، مفهوم فیلمفارسی را نمی داند و تنها یک فیلم کوتاه در کارنامه اش دارد و با فیلم «لایه های دروغ» با حمایت بنیاد سینمایی فارابی در جشنواره حضور دارد. فیلمی که به زعم خود در ژانر اکشن ساخته شده اما در عمل یک کمدی ناخواسته درآمده که همگی از پذیرش چنین فیلمی در جشنواره شگفت زده شدند! فیلمسازی تکاور که یک تنه تمام کارهای فیلم را انجام داده چنانکه تنها چند نام در کنار «رامین سهراب» در تیتراژ فیلم می بینم. فیلمسازی که فیلم اولی نیست هنوز در اول فیلمسازی جا مانده است. به نظر می رسد عرصه فیلمسازی هم در چنبره پدیده آقازادگی و نورچشمی ها قرار گرفته و «سینمای خانوادگی» راه پیوستن فیلمسازان مستقل و بدون نسبت های خونی به خانواده سینما را دشوار می کند. در حالی که بسیاری از فیلمسازان مستعد و جوان پشت درها و دست اندازهای سینمایی مانده اند راه برای آقازاده های سینمایی هموار است. حالا باید در کنار فیلم «اولی ها» از «فیلم اولادی‌ها» سخن گفت و آنها را از هم متمایز کرد. تمایزی که نیازمند آسیب شناسی و تلنگرهای جدی‌ست. سینمای خانوادگی یک چالش جدی برای خانواده سینماست!