سینماسینما، محمد ناصریراد
اثرِ «فریاد ساز» با هدایتِ قیام کرمی شیرازی شهریورماه در پردیس سینمایی نگین شیراز روی پرده رفت؛ اثری که میکوشد با شکوه میزانسن و پرداخت بصری، پرچم تصویر را برافرازد، اما در ساحتِ روایت و انسجام زبانی از ظفر بازمیماند.
در سطح طراحی لباس و گریم، دقت جزئیات ستودنی است و حضور بازیگران برآمده از تئاتر فارس، به اجرای نماها وقار میبخشد. با این همه، آنجا که روایت باید بر شانههای میزانسن سوار شود، پیوندها گسسته میشود و رخدادها به جای همافزایی، در موازیهای بیسرانجام حرکت میکنند.
پیرنگ فاقدِ کنشگرِ مرکزیِ معلوم و مسیر علّی–معلولی روشن است. حذف دیالوگ، اگرچه میتوانست جسارتی در جهت «تصویرمحوری» باشد، اما نبودِ جهتنمای دراماتیک، مخاطب را در پرسش بنیادین رها میکند، یعنی پرسشهای چه کسی، چرا، در برابر کدام مانع؟ این تعلیقِ بیجهت، از جنس ابهام خلاق نیست بلکه حاصل سستی ساختار است.
تکثر بیقاعده زاویهها، کثرتِ کاراکترهای بیکارکرد، تغییر فوکوسهای پیدرپی و حرکتهای بیمنطق دوربین، ریتم را میشکند و وحدت فرم را مخدوش میکند. دکوپاژ، بهجای معماریِ معنایی، به گردش بیهدف قابها بدل میشود؛ گویی هر نما در ستیز با نمای پسین ایستاده است. در نتیجه نماهای اثر قربانی تکثرِ بیضابطه میشوند.

حذف گفتوگو با موسیقی پُرحجم جبران شده است؛ موسیقی بهجای همنهادِ معنا، به صدایی تحمیلی بدل میشود و به تصویر مجال تنفس نمیدهد. در نبودِ سکوتهای حسابشده و طراحی هوشمند صدای محیط، موسیقی بار روایت را بر دوش میگیرد، بیآنکه به ژرفای آن بیفزاید.
فیلم پُر از نشانههای بالقوه است، ساز، رقص، پسرِ غربتنشین و دختری پنهان در علفها. بااینحال این موتیفها به نظام دلالتی منسجم نمیپیوندند. در پردهی سوم، پسر در غربت، سازِ پدرانه را دست میگیرد؛ اما فیلم هرگز آن را به گیتار بدل نمیکند و این دقیقاً همان انتخابی است که میتوانست دلالت تازهای بیافریند، یعنی گیتار بهمثابه دالِ مدرنیته-هویتِ مهاجر، پلی بین ریشه و اقلیم تازه و کانونی برای تعارض سنت-زیستِ نو. این «دگردیسیِ پیشنهادیِ محققنشده»، یک فرصت نشانهشناختیِ از دست رفته است؛ زیرا میتوانست از سطح تزئین تصویری فراتر رود و معنا را به کنش پیوند بزند.
صحنهی نواختن پدر، تشویق مادر، نگاه پسر نوجوان و رقص دختر بالقوه نقطه اوج عاطفی اثر است؛ لحظهای که میتوانست به سرودی از رهایی و همبستگی بدل شود. اما شواهدِ دخالت سانسور، امتداد طبیعی این میزانسن را میبرد و بهجای ابهام شاعرانه، خلئی معنایی بر جا میگذارد.
«فریاد ساز» بر فرازِ اجرا و جزئیات صحنه پرواز میکند، اما در میدان روایت و نشانهسازی فرودِ سختی دارد. فیلمنامه سست، دکوپاژ پراکنده و نشانهشناسی بیکارکرد، مانع از آن میشوند که تصویرِ ساز به فریاد برسد. این فیلم پژواکی از تمنای یک بیانِ شخصی است؛ تمنایی که اگر در آثار آتی با معماری رواییِ استوار، اقتصادِ دقیقِ نما و جسارتِ انتخابهای دلالتی، از جمله دگردیسی آگاهانهی ساز به گیتار یا همارزهای نشانهای، همراه شود میتواند از پژواک به فریادی اصیل بدل شود.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- یخچال، سفره و خانواده/ «یخچال»؛ روایتی از فروپاشی تا بازگشت انسجام
- «بچهخور»؛ حقیقتی که خلاف جهتِ جهان میدود
- از ماک تا خاموشی؛ پرترهای از فرسودگی صنعت ایران
- «امیرعلی»؛ جستوجوی عدالت آموزشی در قاب مستند
- «پروانه»؛ وقتی غیاب، شکل دیگری از حضور است
- «امیرو»؛ پرترهای ناتمام از یک انسان طردشده
- کالبدشکافی میل و جنایت در «ژویسَنس» و «دانته»
- از باغ تا غیاب، خوانش هرمنوتیکی از «بدون ایرج»
- «روما»؛ تجربهای بصری و انسانی از زندگی و طبقات جامعه
- خوانشی فرمال و اجتماعی از «خشت و آینه»؛ خشتِ توسعه، آینه تنهایی
- نقدی بر مستند گفتوگومحور از پگاه آهنگرانی؛ پرترهای در فضای بسته
- «قمرتاج»؛ از ثبتِ واقعیت تا سازماندهی روایت
- چهلوسومین جشنواره جهانی فیلم فجر؛ آزمونی جدی و نگاهی رو به آینده
- جهانِ پشتِ یک تصادف
- خوانشی روانشناختی از «چشمبادومی»؛ روایت گسسته در آینه هویتِ متلاشی
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





