سینماسینما، ایلیا محمدی نیا
محوطه تاریخی تخت سلیمان یا همان آتشکده آذرگُشنَسب (در زبان کردی به معنای آتش اسب نر) همیشه سوژه جذابی برای مستندسازان بوده تا از رازهای مگوی آن پرده بردارند. دریاچه این محوطه تاریخی به دلیل آنکه امکان دسترسی به اعماق آن بدون استفاده از تجهیزات مدرن غواصی وجود نداشته، بیشتر از سایر بخشهای محوطه استعداد داستانسراییها و گاه افسانههای جذاب زیادی داشته است.
مستند «اسرار دریاچه»، به کارگردانی آرمین ایثاریان، با مقدمهای جذاب چه در متن و چه در تصویر شروع میشود. اینکه انگشتری مشهور حضرت سلیمان، صلیب اصلی حضرت مسیح که به دست خسرو پرویز و پس از فتح اورشلیم به تخت سلیمان آورده شده و گنجهای مختلف سلسلههای هخامنشیان و ساسانیان در اعماق دریاچه طی قرنها جا خوش کردهاند، آنقدر جذاب هست که بتواند مخاطب فیلم را تا انتها با خود همراه سازد. با این پیشفرض مخاطب انتظار دارد پایانی هیجانانگیز از رمزگشایی یک اتفاق نادر در پس قرون متمادی به مدد یافتههای تکنولوژیک در عصر حاضر را شاهد باشد. چراکه دریافته است به دلیل عمق زیاد و درهمآمیختگی آب دریاچه با مواد معدنی همچون گوگرد و ارسنیک، تا پیش از این امکان دسترسی به اعماق آب و هر گونه تعرضی و درنتیجه خارج کردن اشیای گرانسنگی که در متن فیلم آمده، عملا وجود نداشته است.
فیلمساز با این ترفند ساده و آوردههای تاریخی که بر پایه حدس و گمان و افسانه شکل گرفتهاند و البته هیچیک بر مبنای اسناد متقن تاریخی بیان نشدهاند، قصه فیلم را روایت میکند و تماشاگری که تشنه قصههای افسانگون درآمیخته با قصههای تاریخی است، با آن همراه میشود. اما همین نقطه قوت فیلم در انتهای آن به چشم اسفندیار فیلم تبدیل میشود؛ چراکه تماشاگر سرخورده از پایانی میشود که نه چیزی را ثابت میکند (وجود انگشتری و گنجها و صلیب اصلی حضرت عیسی) و نه اینکه به قطعیتی کامل به نبود همه آنها میرسد. چراکه عملا دست فیلمساز در این زمینه خالی است. به همین دلیل هم هست که کارگردان با پایانی سرهمبندیشده و شتابزده چند تصویر گنگ و نامعلوم از چند شیء را در فاصله دور نشان میدهد و اینبار نه در قامت یک مستندساز پژوهشگر، که در جامه داستانسرا، افسانه خود را به مخاطب تحمیل میکند. شاید اگر فیلمساز در مقدمه مفصل و جذاب بخش نخستین فیلم سمتوسویی دیگر را برای فیلمش رقم میزد، این احساس کمتر به مخاطب منتقل میشد.
با این همه، «اسرار دریاچه» فیلمی مهم در حوزه اجرای پژوهش است. در واقع فیلم بیشتر از آنکه فیلمی پژوهشمحور باشد، فیلمی اجرایی و سختکوشانه است. فیلمساز در سراسر فیلم تلاش میکند درباره آنچه خوانده و پژوهش کرده، ولو آنکه منابع گستردهای نداشته، بکوشد و این تلاش در فیلم دیده میشود. وقتی صحبت از فیلمی سختکوشانه و اجرایی میکنم، یعنی اثری که به مدد بودجه خیلی مناسب به سرانجام میرسد؛ بودجهای که در سینمای مستند ما میتواند گشایشی عجیب برای جامعه مستندسازی باشد. اما نباید فراموش کرد صرف هزینههای گزاف در تهیه نقشه سهبعدی دریاچه و فیلمبرداری طولانیمدت و بهکارگیری بیش از ۷۰ نفر در مراحل مختلف ساخت، لزوما منتج به تولید اثری ماندگار نمیشود. کما اینکه در مورد این کار هم متاسفانه این اتفاق نیفتاد. کافی است مخاطب پیگیر سینمای مستند فیلم «تخت سلیمان» ساخته پژمان مظاهریپور را ببیند که با بودجهای اندک ساخته شد و بدون اینکه ادعایی در رمزگشایی اسرار دریاچه داشته باشد، تنه به تنه این فیلم پیش میرود و جالبتر آنکه قصه دریاچه یکی از چند داستان فیلم بود، نه همه آن. اما با این همه در نتیجه چیز چندانی از فیلم «اسرار دریاچه» کم نداشت.
فیلم اما با این همه، اثری محترم است که در حوژه پژوهش دستاوردهای درخوری همچون کشف یک گونه ناشناخته از جانوران سختپوست در این دریاچه و تهیه نقشه شکل بعدی دریاچه تخت سلیمان را به دنبال داشت.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- مهدی شامحمدی: اکران آنلاین تاثیری بر تعداد مخاطبان مستند نداشت/ مستند اجتماعی همیشه پر مخاطب است
- بازخوانی یک قتل از پیش طراحی شده/ نگاهی به مستند «ترور سرچشمه»
- گفت آن گلیم خویش بدر میبرد ز موج/ وین جهد میکند که بگیرد غریق را/ نگاهی به مستند «صبیه»
- آبشخورِ آهوانِ تشنه!/ نگاهی به مستند «مُغیسُف»
- نمایش ۶ فیلم مستند ایرانی در برنامه انجمن آسیایی نیویورک
- نگاهی به مستند «زیر این چتر باران میبارد»/ چیزی خزنده و مرموز راه پیدا کرده به دفتر مدیری مسئول
- «کاغذپارهها» از اول بهمن اکران عمومی میشود
- خبرهای تازه از «اکران حقیقت»/ نمایش چهار مستند در بهمن ماه
- صنوبرهایِ شیرین، در همنوازیِ عشق
- مستندهای بخش مسابقه اصلی «ایدفا» معرفی شد
- شهرت یا آرامش / مستند «مزرعه کلارکسون»؛ پیچوخمهای مزرعهداری
- یک هشدار زیبا / مستند «سالی که جهان تغییر کرد»؛ حال خوش طبیعت وقتی انسان در قرنطینه بود
- قدیمیترین تصاویر عزاداریها و مجالس آذری زبانها در مستند «صادق الوعد»
- نه فرشتهام، نه شیطان
- مردی که نمیخندید ولی میخنداند! / «باستر بزرگ»؛ مستندی درباره مرد صورت سنگی
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- جایزه معتبر جشنواره مونتکارلو به «یونیفرم» رسید
- «وظیفه»؛ آینهای روانکاوانه بر بحرانهای انسان معاصر
- «مایکل»، «اوپنهایمر» را پشت سر گذاشت
- «نبرد دوگل؛ نامت را مینویسم» و الگوی ساخت فیلمی درباره مصدق
- اجرای نمایش «نیمه تاریک ماه» آغاز شد/ سومین دور اجرای نمایش کودک «میخوام به دنیا بیام»
- «تلومر»؛ روایتی از فرسایش و بازآفرینی در دل بیزمانی
- فیلم کوتاه «نفر ۱۶۹» آماده نمایش شد/ فیلمبرداری «نفس کشیدن زیر آب» به پایان رسید
- چرا خودمان را مقید به قانونی کنیم که مربوط به ۴۰ سال گذشته است؟/ درباره دو قطبی خطرناک در سینمای ایران
- شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛ فیلم عباس کیارستمی نمایش داده میشود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل
- دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ ۱۱ سینماگر ایرانی عضو آکادمی اسکار میشوند
- پس از دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ نادر ساعیور عضویت در آکادمی اسکار را نپذیرفت
- نقدی بر فیلم «دراما»/ کالبدشکافی یک فروپاشی: معماریِ تروما و روانرنجوری مدرن
- درباره «زن و بچه»/ زنی در میانه خشم و خروش و بخشش
- داوری آزاده بیزارگیتی در جشنواره ایتالیایی
- محمود کلاری رییس هییت داورانِ جشنواره زردآلوی طلایی شد
- ابتکار کیت بلانشت برای حمایت از هنرمندان مقابل هوش مصنوعی
- دلاور دوستانیان درگذشت
- «شیفت آخر بیمارستان»؛ روایتی انسانی از جنگی که جان انسانها را هدف گرفت
- مجموعه فیلمهای استنلی کوبریک منتشر میشود
- «برای فروش» از ۱۰ تیر روی صحنه میرود
- بزرگداشت عدنان غُریفی برگزار شد؛ راوی نخل
- در بیست و هشتمین دوره برگزاری؛ «راپسودی آتلانتیک» بهترین فیلم جشنواره شانگهای شد
- «آشغالهای دوست داشتنی»؛ جنگ روایتها
- بازگشت «بامداد خمار» از ۲۲ تیر
- معرفی هییت داوران هشتاد و سومین جشنواره فیلم ونیز
- نگاهی به سریال «گل سنگ»؛ آخرین شب آرامش
- پوستر فیلم سینمایی «براسو» رونمایی شد
- شروین حاجیپور بازیگر «بن سای» شد
- جیمز باروز درگذشت
- ادیپ شاه؛ فیلم حیرت آور هوش مصنوعی از تراژدی یونانی
